Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Economisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

wiebeltaks : algemeen overheid - Bevoegdheid van de minister van Financiën om te æwiebelenÆ met de tarieven van de belangrijkste belastingen door deze tijdelijk met maximaal 5 procent te verlagen of te verhogen, om zodoende de totale vraag naar goederen te stimuleren dan wel deze juist af te remmen. (Schöndorff c.s.) Zie ook: nadere verklaring minister van Financiën onderdeel conjuncturele begro¡tingspolitiek

wig : arbeidsmarkt / productie / inkomensverdeling - is het verschil tussen de loonkosten van de werkgever het nettoloon van de werknemer. De loonkosten zijn voor de werkgever hoger, dan het brutoloon van de werknemer, omdat de werkgever ook nog een deel van de sociaal verzekeringspremies voor de werknemer betaalt.

Wijzigingswet Burgerlijk Wetboek, Buitengewoon Besluit Arbeidsverhoudingen 1945, enz. (Reparatiewet flexibiliteit en zekerheid) (Flexwet) : arbeidsmarkt / productie / inkomensverdeling - Wet van 24 december 1998 tot wijziging van het Burgerlijk Wetboek, het Buitengewoon Besluit Arbeidsverhoudingen 1945 en van enige andere wetten i.v.m. 'technische' onvolkomenheden'.

willens en wetens : financiële zaken consumenten en producenten - met opzet en in volle bewustzijn; met de bedoeling. Bijv het zich ~ en ten eigen voordele inlaten met de belangen van een ander.

winst Eng.: profit : financiële zaken, markten en prijzen - Een onderneming verkoopt producten en realiseert daarmee een bepaalde opbrengst, de omzet. Bij het vervaardigen van de producten worden kosten gemaakt. Het verschil tussen omzet en kosten wordt bedrijfsresultaat genoemd. Na correctie van het bedrijfsresultaat voor overige baten en lasten (zoals rente) resulteert de winst voor aftrek van belasting. Hierover wordt belasting betaald; wat overblijft is de winst na belasting. Deze wordt voor een deel uitgekeerd aan aandeelhouders (dividend) of aan werknemers (tanti`mes, bonussen, winstdeling). Voor een deel wordt de winst gereserveerd wat een vergroting van het eigen vermogen betekent. (Schöndorff c.s.). Zie ook: tegenstelling verlies

Winst- en verliesrekening / resultatenrekening : groei en conjunctuur, markten en prijzen - overzicht van opbrengsten en kosten van een onderneming, waaruit de hoogte van de ondernemingswinst kan worden afgeleid alsmede hoe die winst is totstandgekomen. Hierdoor ontstaat inzicht in de kwaliteit van de winst. De balans en de ~ vormen samen de jaarrekening.

winstbewijs : financiële zaken markten en prijzen - bepaalde vorm van een preferent aandeel; Bewijsstuk voor het recht op een aandeel in de winst (Bron: Van Dale).

winstdeling : markten en prijzen - 1. Alle werknemers of een groep samenwerkende werknemers krijgen een bonus uitgekeerd afhankelijk van het financiële resultaat. (Schöndorff c.s.). 2. Bij traditionele levenhypotheken spaart men via de premiebetalingen een bedrag waaruit later de hypotheek wordt afgelost. Over dit spaardeel ontvangt de (verzekerings)maatschappij rente. De verzekerde kan hierin meedelen, als de polis tenminste een winstdelingsclausule bevat. Zie ook: onderdeel prestatiebeloning onderdeel levenhypotheek

winstmanipulatie : financiëe zaken, markten - naar eigen hand zetten van de winstcijfers van een onderneming door de administratie en jaarrekening creatief (in negatieve zin) op te stellen.

winstmarge : nationaal inkomen, nationale rekeningen - is het verschil tussen de verkoopprijs van een product en de kostprijs.

winstmaximering : consumenten en producenten markten en prijzen - Streven naar het behalen van een zo groot mogelijke winst. (Schöndorff c.s.)

wissel / wisselbrief : groei en conjunctuur, markten en prijzen - onvoorwaardelijke schriftelijke opdracht van een schuldeiser aan een schuldenaar om een bepaald bedrag op een bepaalde tijd en plaats aan een in de opdracht genoemde persoon te betalen.

wisselkantoor / wisselkantoren : financiële zaken markten en prijzen - natuurlijk persoon, rechtspersoon of vennootschap, die beroeps- of bedrijfsmatig ten behoeve van of op verzoek van een ander wisseltransacties uitvoert. ~ dienen op grond van de Wet inzake de wisselkantoren ingeschreven te staan in het register van wisselkantoren dat wordt aangehouden door DNB. (bron: DNB)

wisselkoers : internationaal - Prijs van een vreemde valuta, uitgedrukt in euro's (Schöndorff c.s.). Men onderscheidt flexibele of zwevende wisselkoersen en vaste wisselkoersen. Zie ook: onderdeel zwevende wisselkoers onderdeel flexibele wisselkoers onderdeel spilkoers

wisselmarkt : internationaal - Geheel van vraag naar en aanbod van buitenlandse valuta's. Ook: valutamarkt. (Schöndorff c.s.)

World Economic Forum (WEF) : internationaal - Stichting opgericht door duizend grote, wereldwijd opererende ondernemingen die functioneert als een soort denktank voor economische en sociale vraagstukken. In het World Economic Forum zijn veel vooraanstaande intellectuelen, managers en politici vertegenwoordigd. (Schöndorff c.s.). Zie ook: onderdeel concurrentievermogen (van een land)

World Trade Organization (WTO) Eng.: World Trade Organization : internationaal - De wereldhandelsorganisatie, die vanaf 1995 de rol van de GATT heeft overgenomen, gevestigd in Gen`ve. De hoofdfunctie van de WTO is er voor zorg te dragen dat wereldhandelsstromen zo ongestoord mogelijk kunnen verlopen. De besluitvorming binnen de WTO vindt plaats door middel van overleg tussen de lidstaten. Besluiten worden vervolgens ter goedkeuring voorgelegd aan de nationale parlementen. (Schöndorff c.s.). Zie ook: onderdeel Algemene overeenkomst inzake tarieven en handel onderdeel GATT onderdeel vrijhandel

World Trade Organization (WTO) Eng.: World Trade Organization : internationaal - Engels: wereldhandlesorganisatie. Een organisatie die de handel tussen landen reguleert en liberaliseert. Opgericht in 1995, als opvolger van de GATT, tracht men handelsbarri`res weg te nemen, (invoer)tarieven te verlagen, etc. 153 aangesloten landen, 97% van de wereldhandel. Op dit moment ligt het zwaartepunt bij globalisering en het hierin betrekken van de armste landen, met name via de inperking van landbouwsubsidies van de rijkere landen.
De ~ is een intergouvernementele organisatie : de lidstaten dragen hun gezag over aan die organisatie. Zie ook: nadere verklaring GATT

X-inefficiency : producentengedrag - is het verschijnsel dat de feitelijke productiekosten hoger zijn dan de minimale. Een belangrijke oorzaak voor dit verschijnsel is de interne besluitvorming, zoals bijv. inspraakprocedures, bureaucratisering, etc. Dit leidt tot hogere kosten dan dat strikt nodig is.

XMI-Index : financiële zaken - Afkorting van Major Markets Index. Een ongewogen koersindex van slechts 20 grote fondsen in de VS. (Schöndorff c.s.)

yieldcurve : algemeen - Lijn die het verband aangeeft tussen de looptijd van kredieten en het rentepercentage. In het algemeen geldt dat het rentepercentage hoger is naarmate de looptijd langer is. Dit hangt samen met het toenemen van onder meer het debiteurenrisico en het inflatierisico. Als (tijdelijk) het tarief van de korte rente boven dat van de lange rente ligt, wordt gesproken over een æomgekeerdeÆ rentestructuur. (Schöndorff c.s.) Zie ook: nadere verklaring inflatierisico nadere verklaring korte rente nadere verklaring debiteurenrisico

York-Antwerp Rules : consumenten en producenten - Engels: regeling voor averij-grosse bij zeeschepen, voor het laatst in 2004 geactualiseerd. De ~ zijn gewoonteregels, opgesteld in de negentiende eeuw door reders en assuradeurs onderling, dus zonder overheidsbemoeienis, en verschillende keren aangepast door het Comité; Maritime International. Een verwijzing naar de ~ is meestal opgenomen in de laadbrief, charterovereenkomst en/of de verzekeringspapieren. De ~ worden in de meeste zeevervoersovereenkomst van toepassing verklaard. Zie ook: nadere verklaring averij-grosse nadere verklaring averij, avarij law of general avarage

zaakvoerder : groei en conjunctuur, markten en prijzen - vaak gezocht, maar geen juridische betekenis. Directeur, persoon die een bedrijf leidt.

zachte valuta : internationale economische betrekkingen / integratie - is een valuta die niet (of moeilijk) om te wisselen is voor een andere geldeenheid. De convertibiliteit is dus slecht.

zachte voorwaarden (leningen) : internationale economische betrekkingen / integratie - betreft leningen met een lage rente en/of gemakkelijke afbetalingsvoorwaarden (zeer lange periode van afbetalen).

Zalmnorm : algemeen overheid - Sinds 1994 in achtereenvolgende regeerakkoorden verankerde afspraak dat de uitgaven van het Rijk plus die voor zorg en de sociale verzekeringen niet boven en bepaal¡de plafondwaarde mogen uitstijgen. Wel worden de in guldens vastgelegde uitga¡venplafonds jaarlijks aangepast aan de prijs¡stijging van het bruto binnen¡lands product (bbp). Daarbij kan een ruilvoetverlies optreden wanneer lonen en prijzen in de collectieve sector sneller stijgen dan de prijs van het bruto binnenlands product. Mochten de uitgaven de afgesproken plafondwaarde overschrijden, dan zijn ombuigingen noodzakelijk. Blijven de uitgaven achter bij de vastgelegde maxima, dan ontstaat ruimte voor aanvullende uitgaven voor dezelfde of nieuw gekozen bestemmingen. (Schöndorff c.s.) Zie ook: nadere verklaring ruilvoetverlies nadere verklaring sociale verzekeringen nadere verklaring ombuigingen

Zalmsnip : algemeen overheid - Extra uitkering van de rijksoverheid aan gemeenten (in 1998 en 1999) met als doel de stijging van de lokale lasten (ten opzichte van onge¡wijzigd beleid) met honderd gulden te beper¡ken. (Schöndorff c.s.)

zee-assurantie : groei en conjunctuur, internationaal - verzekering van schip en lading.

zeggenschap : groei en conjunctuur, markten en prijzen - de mogelijkheid om feitelijk of op basis van een juridische hoedanigheid (bijv. statutair bestuurder) beslissende invloed uit te oefenen op de activiteiten van een onderneming.

zekerheid / (mv.) zekerheden : financiële zaken consumenten en producenten - wijze waarop een schuldeiser zich verzekerd weet dat zijn vordering zal worden voldaan.

zekerheidsrechten : pand en hypotheek - rechten die ertoe strekken de voldoening van een bepaalde prestatie (vaak betaling van een schuld) te verzekeren. Bijv. doordat de schuldenaar aan de schuldeiser onderpand verschaft.

zelfstandig bestuursorgaan : algemeen overheid - Organen waaraan de uitvoering van een wettelijke taak is opgedragen, zonder dat sprake is van volledige ondergeschiktheid aan de minister, en die voor de uitoefening van hun taken uit collectieve middelen (rijksbijdragen en heffingen) worden gefinancierd. (Schöndorff c.s.)

zelfstandig schadebesluit / zuiver schadebesluit : algemeen overheid - beslissing van het bestuursorgaan op een afzonderlijk verzoek om schadevergoeding. Bijv. als het gaat om renteschade bij een (veel) te laat betaalde uitkering.

zelfstandigen : nationaal inkomen, nationale rekeningen - zijn personen die niet in loondienst zijn maar een eigen bedrijf voeren

zelfstandigenaftrek : financiële zaken, overheid - onderdeel van de ondernemersaftrek, dat geldt voor de belastingplichtige ondernemer, jonger dan 65, die voldoet aan het urencriterium en waarvan de omvang afhankelijk is van de gemaakte winst.

zero-bonds : financiële zaken - Obligaties die geen rente geven maar die ver onder de nominale waarde worden uitgegeven. (Schöndorff c.s.)

zero-sum game : algemeen markten en prijzen - Spel in de speltheorie waarin bij elke gekozen strategie de som van verliezen en winsten van de spelers nul is. Stel dat op een markt slechts twee aanbieders A en B zijn, die samen 100% van de markt bedienen. Vergroting van het marktaandeel van A gaat dan altijd ten koste van dat van B, en omgekeerd. Er is sprake van een belangenconflict en er is geen aanleiding voor gezamenlijk optreden om het totaal resultaat te verbeteren. (Schöndorff c.s.) Zie ook: nadere verklaring speltheorie

zetel : groei en conjunctuur, markten en prijzen - hoofdkantoor; plaats waar een onderneming gevestigd is.

ziekenfonds : internationale integratie en handel - is een instelling die op grond van de ZFW en de AWBZ werknemers verzekert tegen ziektekosten., indien hun inkomen beneden de loongrens ligt.

ziekenfondsverzekering : algemeen overheid - Werknemers met een bruto jaarsalaris beneden de loongrens van deze werknemersverzekering, zelfstandigen met een belastbaar inkomen beneden de voor deze groep geldende inkomensgrenzen veruit de meeste uitkeringsontvangers zijn verplicht tegen ziektekosten verzekerd ingevolge de Ziekenfondswet. Het verplicht verzekerde pakket omvat nagenoeg alle gangbare medische zorg. Daarnaast zijn ziekenfondsverzekerden bij behoefte aan langdurige verzorging en verpleging, thuis¡zorg en geeste¡lij¡ke gezondheidszorg -- net zoals alle andere ingezetenen -- verzekerd krachtens de Algemene wet bijzondere ziektekosten (AWBZ). (Schöndorff c.s.) Zie ook: nadere verklaring loongrens nadere verklaring werknemersverzekering nadere verklaring Algemene wet bijzondere ziektekosten (AWBZ)

Ziekenfondswet (ZFW) : nationaal inkomen, werkgelegenheid - Wet van 15 oktober 1964, houdende regelen met betrekking tot de geneeskundige verzorging door middel van ziekenfondsverzekering. Daarin o.a. bepalingen wie ziekenfondsverzekerd zijn en op welke verstrekkingen zij recht hebben; Werknemers met een inkomen beneden de loongrens zijn op grond van deze wet verzekerd tegen kosten voor medische verzorging.

ziekenhuisconstructie : groei en conjunctuur, markten en prijzen - vorm van herstructurering waarbij de nog gezonde en levensvatbare onderdelen van het bedrijf worden ondergebracht in een lege of gezonde dochtermaatschappij, waardoor de betreffende groepsmaatschappijen tot dezelfde structuur blijven behoren. De niet-levensvatbare bedrijven worden vervolgens geliquideerd, maar de holding blijft (mede vanwege het behoud van fiscaal compensabele verliezen) bestaan. Deze methode is een middenvorm van balanssanering en een sterfhuisconstructie.

ziekte van Baumol : algemeen, groei en conjunctuur - Verschijnsel dat arbeidsintensieve diensten (zorg, onderwijs, uitvoerende kunsten) in verhouding tot andere goederen in prijs (zullen) stijgen als gevolg van de relatief geringe verbetering van de arbeidsproductiviteit die in eerstgenoemde sectoren mogelijk is. Genoemd naar de Amerikaanse econoom William Baumol die in 1967 als een van de eersten aandacht voor het verschijnsel vroeg. Hij gaf als voorbeeld de uitvoering van een strijkkwartet van Mozart. Daar zullen vier musici altijd 20 à 30 minuten voor nodig hebben. Gaat hun salaris even snel omhoog als in de industrie, waar de hogere arbeidskosten worden goedgemaakt door de jaarlijks stijgende arbeidsproductiviteit, dan worden concerten in verhouding tot industrieproducten duurder (of niet langer uitgevoerd). (Schöndorff c.s.).

ziekteverzuim : groei en conjunctuur, markten en prijzen - afwezigheid op de werkvloer wegens ziekte. Bijv. in de zorgsector is sprake van een bovengemiddeld ~ (2003).

Ziektewet (ZW) : algemeen overheid - Zwangere vrouwen, uitzendkrachten en werklozen die bij ziekte geen aanspraak kunnen maken op doorbetaling van hun loon krachtens de WULBZ ontvangen een loondervinguitkering krachtens de Ziektewet. Deze uitkeringen worden gefinancierd ten laste van de werkloosheidsverzekering. (Schöndorff c.s.).

Zijlstra-norm : collectieve sector / economische orde en politiek - houdt het idee in dat als in de particuliere sector de besparingen voortdurend hoger zijn dan de investeringen, een tekort dat daarmee correspondeert aanvaardbaar is. Dit komt dan ook overeen met de macro-economische balansvergelijking : (S-I) + (B-O) = (E-M). Immers als men (E-M) nul stelt, dan moet volgens deze vergelijking het particuliere spaaroverschot gecompenseerd worden door een evengroot begrotingstekort. In dit geval spreekt men dan ook van het structurele begrotingstekort. Bovendien moet men zich realiseren dat genoemde vergelijking ex post een identiteit is, en dat dus aan deze samenhang tussen die saldi niet te ontkomen valt.

zorgplicht werkgever : arbeidsmarkt / productie / inkomensverdeling - de werkgever moet ervoor zorgen dat zijn werknemers het werk op een veilige wijze kunnen verrichten. Bijv. door informatie/instructies te geven en goed gereedschap te verstrekken.

zorgverlof : arbeidsmarkt / productie / inkomensverdeling - wettelijk of contractueel recht op (gedeeltelijk) betaald verlof om voor familieleden te kunnen zorgen.

zuivere schadebeslissing : algemeen overheid - de beslissing van een bestuursorgaan op een aanvraag van een burger tot vergoeding van schade, dit i.t.t. tot een meeromvattende beslissing waarbij een schadebeslissing een onderdeel is.

zuivere splitsing : markten en prijzen, groei en conjunctuur - rechtshandeling waarbij de ene rechtspersoon ophoudt te bestaan en zijn vermogen in handen komt van een andere.

zuivering hypotheek : pand en hypotheek - het tenietgaan van een op een goed rustend recht van hypotheek door de levering van dat goed ingevolgde een executoriale verkoop en de voldoening van de koopprijs.

zwart circuit : algemeen overheid - Voor overheidsinstanties verborgen gehouden economische transacties (verborgen economie). (Schöndorff c.s.). Zie ook: onderdeel informele economie onderdeel formele economie onderdeel verborgen economie

zwarte economie : arbeidsmarkt / productie / inkomensverdeling - zie officieuze economie.

zwerfafval : algemeen, overheid - vuil dat in de openbare ruimte rondslingert, zoals lege blikjes etc.

zwevende wisselkoers : internationaal - De koers wordt, zonder ingrijpen van de centrale bank, geheel overgelaten aan vraag en aanbod op de valutamarkt. Zie ook: onderdeel wisselkoers onderdeel vaste wisselkoers