Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Economisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

Veblen-effect : consumentengedrag - is genoemd naar Thornstein Veblen (1857-1929). Het betreft het vraaggedrag van consumenten, naar goederen waarvan de vraag er naar groot is als de prijs hoog is. Deze goederen worden ook wel Giffen-goederen genoemd. Rijke mensen consumeren bij voorkeur dure goederen, niet omdat die beter zijn dan de goedkopere, maar omdat men op die manier aan anderen kan tonen hoe rijk men is. Meer algemeen (in jargon) wordt het effect gedefinieerd als een situatie waarin het nut van een persoon mede afhangt van het nut of de consumptie van andere personen.

Veegwet Inkomstenbelasting : financiële zaken, overheid - Wet van 14 december 2000, tot wijziging van de Wet inkomstenbelasting 2001, de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001 en enige andere belastingwetten.

veel aanbieders : producentengedrag - is sprake van als geen van de aanbieders het gevoel heeft invloed uit te kunnen oefenen op elkaars marktpositie. Ingeval van een heterogeen goed kan men een eigen prijspolitiek voeren en zijn producenten prijszetters. Is er sprake van homogene goederen dan zijn de producenten hoeveelheidsaanpassers.

veiling : producentengedrag - is een plaats waar goederen via loven en bieden van eigenaar verwisselen. Een veiling is een voorbeeld van het concrete marktbegrip.

vennootschap : financiële zaken - De vennootschap is een van de mogelijke ondernemingsvormen. De vennootschap - een besloten vennootschap (BV) of een naamloze (NV)- is zelf rechtspersoon, zodat de oprichter niet persoonlijk met zijn vermogen aansprakelijk is. (Schöndorff c.s.).

vennootschap onder firma (VOF) : groei en conjunctuur, markten en prijzen - Maatschap die tot uitoefening van een bedrijf dat is aangegaan onder een gemeenschappelijke naam; ~ is een commercieel samenwerkingsverband tussen rechtspersonen of natuurlijke personen, maar is geen zelfstandige juridische entiteit. De ~ kan failliet worden verklaard, maar dit faillissement zal tevens een faillissement van de individuele partners van ~ impliceren .

vennootschapsbelasting : algemeen overheid - Jaarlijks geheven belasting van rechtspersonen die belastbare winst behalen door deel te nemen aan het economisch verkeer (Schöndorff c.s.).

vennootschapsrecht : producentengedrag - vakgebied dat met het gelijknamige rechtsgebied uit boek 2 Burgerlijk Wetboek samenvalt; vooral m.b.t. de oprichting, het bestuur, de (jaarlijkse) verplichtingen, aandelenkwesties en de ontbinding van besloten en naamloze vennootschappen. Het ~ is een subgebied van het rechtspersonenrecht.

venter : groei en conjunctuur, markten en prijzen - straathandelaar.

venture capital : financiële zaken - Engels: Durfkapitaal. Geïnvesteerd kapitaal met een bovengemiddeld risico, meestal verstrekt aan startende bedrijven.
Bij de financiering van jonge en/of snel groeiende ondernemingen is er weinig tot geen fundamentele waarde waar het bedrijf op terug kan vallen. De groeimogelijkheden zijn er wel, maar mocht het misgaan, dan verdampt ook het gehele geïnvesteerde vermogen. De risico's die kleven aan een dergelijke financiering zijn dus veel groter dan bij bestaande bedrijven. De financierder zal daarom vaak op enigerlei wijze inhoudelijk bij de bedrijfsvoering betrokken zijn, door het ter beschikking stellen van kennis en relaties. Meestal wordt ook inmenging in bestuur of raad van commissarissen geëist.

venture-capital : financiële zaken - Vermogen dat ter beschikking wordt gesteld aan ondernemingen die nog relatief kort bestaan en dus een hoog risico lopen te mislukken. In Nederland spreekt men wel van durfkapitaal. (Schöndorff c.s.)

veranderingen in de bedrijfskolom : arbeidsmarkt / productie / inkomensverdeling - zijn te onderscheiden in integratie, differentiatie, parallellisatie en specialisatie.

Verbindend verklaren : - Een rechter of bestuur verklaart dat een regeling algemeen geldt.

verblijfsruimte : - In een gebouw gelegen ruimte, bestemd voor het verblijven van mensen. De term is ingevoerd in het Bouwbesluit om de diverse vertrekken te kunnen onderscheiden, bijv. t.o.v. verkeersruimte.

verblijvingsbeding : producentengedrag - beding in een overeenkomst van maatschap, dat, in geval van overlijden van een der vennoten, de maatschap met diens erfgenaam, of alleen tussen de overblijvende vennoten zal voortduren.

Verbond van Nederlandse Ondernemingen-Nederlands Christelijk Werkgeversverbond (VNO-NCW) : consumenten en producenten, groei en conjunctuur - VNO-NCW is de grootste ondernemingsorganisatie van Nederland. VNO-NCW behartigt zowel op nationaal als op internationaal niveau de gemeenschappelijke belangen van het Nederlandse bedrijfsleven. De bij VNO-NCW aangesloten bedrijven en (bedrijfstak)organisaties vertegenwoordigen 90 procent van de werkgelegenheid in de Nederlandse marktsector. Sinds de fusie van VNO en NCW (formeel op 31 december 1996) worden de volledige namen van de rechtsvoorgangers van VNO-NCW niet meer gebruikt. Zie ook: onderdeel werkgeversorganisaties

verborgen economie : algemeen, overheid - Totaal van de economische transacties (bedrijvigheid) dat niet wordt waargenomen door overheidsinstellingen, zoals de Belastingdienst (belastingfraude, belastingontduiking), de sociale dienst of het Centraal Bureau voor de Statistiek (Schöndorff c.s.). Zie ook: onderdeel formele economie onderdeel informele economie onderdeel zwarte circuit

verborgen werkgelegenheid : groei en conjunctuur - Werkgelegenheid die niet in de officiële cijfers tot uitdrukking komt, omdat er geen officieel inkomen wordt verdiend. bijv. het zwartwerken of het vrijwilligers werk. Zie ook: tegenstelling verborgen werkloosheid

verborgen werkloosheid : groei en conjunctuur - Werkloosheid die niet in de officiële cijfers tot uitdrukking komt. Zo zal bijv. een aantal jongeren bij ongunstige perspectieven op de arbeidsmarkt besluiten nog een tijd scholing te volgen in plaats van zich te melden als werkzoekende. (Schöndorff c.s.). Zie ook: tegenstelling verborgen werkgelegenheid

verbruiksgoed : consumenten en producenten - Zie: niet-duurzame consumptiegoederen. Zie ook: tegenstelling duurzame consumptiegoederen tegenstelling gebruiksgoederen

verdelingsfunctie : algemeen overheid - De invloed van de collectieve sector op de verdeling van inkomens en vermogens. (Schöndorff c.s.)

verder verhaal zoeken : financiële zaken consumenten en producenten - zoeken naar mogelijkheden om nog bij iemand anders geld te incasseren, bijv. op grond van diens wettelijke risicoaansprakelijkheid.

Verdrag betreffende de Europese Unie (EU-verdrag) / Verdrag van Maastricht : overheid, internationaal - verdrag gesloten te Maastricht op 7 februari 1992 waarbij de Europese Unie is opgericht als nieuwe etappe in de Europese eenwording. Het ~ bevat bepalingen betreffende een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, inzake politiële en justitiële samenwerking in strafzaken en inzake nauwere samenwerking.

Verdrag betreffende overeenkomst tot internationaal vervoer van goederen over de weg (CMR) : groei en conjunctuur, consumenten en producenten - verdrag van Genève, 19 mei 1956 met o.a. bepalingen over de vervoersovereenkomst, vrachtbrief, aansprakelijkheidskwesties en vorderingen bij verlies of beschadiging van de vervoerde zaken.

Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap (EG-Verdrag) : overheid, internationaal - verdrag van Rome, 25 maart 1957 waarbij de Europese Economische Gemeenschap (EEG) werd opgericht. In het ~ werden o.a. een Europees Stelsel van Centrale Banken en de Europese Centrale Bank (ECB) opgericht en het vrije verkeer van personen en goederen vastgesteld. Het ~ bevat ook regels betreffende mededinging (antikartelwetgeving). Ingevolge het Verdrag van Maastricht werd het EEG-verdrag in belangrijke mate herzien, onder meer door invoering van bepalingen inzake de Economische en Monetaire Unie en verviel per 1 november 1993 de toevoeging 'Economische' voor 'Gemeenschap'.

Verdrag van Maastricht : internationaal - Hierbij werd onder meer de oprichting van de Economische en Monetaire Unie EMU afgesproken (1993). Bij het Verdrag werd ook de benaming Europese Gemeenschap veranderd in Europese Unie. (Schöndorff c.s.). Zie ook: onderdeel Criteria van Maastricht onderdeel Economische en Monetaire Unie (EMU)

Verdrag van Nice : overheid, internationaal - voluit: Verdrag van Nice houdende wijziging van het Verdrag betreffende de Europese unie, de verdragen tot oprichting van de Europese Gemeenschappen en sommige bijbehorende akten (2001/C 80/01).

Verdrag van Rome : internationaal - In 1957 gesloten overeenkomst waarbij de Europese Economische Gemeenschap en Euratom werden opgericht. Het verdrag vormt de basis voor de Europese integratie. (Schöndorff c.s.).

verdringingseffect op de arbeidsmarkt : - houdt in dat een bepaalde categorie (gediplomeerden) de positie van een andere aantast. bijv. een overschot aan hoger opgeleiden zal hun loon doen dalen, waardoor zij banen gaan bezetten die anders door lager opgeleiden zouden worden vervuld.

Vereniging van certificatie-instellingen in de bouw in Nederland (VECIBIN) : - Aangesloten zijn Bureau Dak Advies, BV Kwaliteitsverklaringen Bouw, KIWA, BMC (Keurings- en Certificeringsinstituut), IKOB (Stichting Instituut voor Keuring en Onderzoek van Bouwmaterialen), Stichting Kwaliteitscentrum Gevelelementen, Stichting Keuringsbureau Hout, INTRON (Instituut voor materiaal- en milieu- onderzoek) en VEG (Vereniging Erkenningsregeling voor het Glaszetbedrijf). De aangesloten instellingen keuren op verzoek van de fabrikant/ leverancier bouwmaterialen en verstrekken op basis hiervan certificaten

Vereniging van Effectenbezitters (VEB) : financiële zaken - In 1924 opgerichte belangenvereniging van beleggers, gevestigd in Den Haag. Publiceert het blad Effect en is medeorganisator van de jaarlijkse Dag van het Aandeel. (Schöndorff c.s.).

Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) : algemeen overheid - landelijk samenwerkingsverband van alle Nederlandse gemeenten.

verenigingen : producentengedrag - rechtspersonen met leden die zijn gericht op een bepaald doel.

verenigingsregister : producentengedrag - een der registers die door de Kamer van Koophandel worden gehouden.

vergelijkend warenonderzoek : consumentengedrag - onderzoek door consumentenorganisaties waarbij een groot aantal merken (en typen) van een bepaald goed worden getest en met elkaar vergeleken.

Vergoeding : - Begrip uit de model koop-/aannemingsovereenkomst, waarmee wordt geduid op de extra kosten die de bouwer in rekening kan brengen over: a. grondkosten; dit bedrag wordt berekend vanaf een in de overeenkomst genoemde datum tot aan de eigendomsoverdracht en is fiscaal niet aftrekbaar en BTW- belast. b. op de 'per-datum' reeds in het werk gerealiseerde termijnen van de aanneemsom; dit bedrag wordt berekend vanaf de veertiende dag nadat de betreffende fase in het werk is voltooid tot de 'per-datum'. Deze vergoeding is niet fiscaal aftrekbaar en BTW belast. Men spreekt ook wel van financieringsvergoeding.

vergrijpboeten : financiële zaken, overheid - soort bestuurlijke boete die de fiscus kan opleggen wanneer de belastingplichtige zijn aangifte niet of onjuist heeft gedaan. De ~ kunnen oplopen tot verdubbeling van de belasting.

vergrijzing : algemeen overheid - Het aandeel van 65-plussers (ook: ouderen, senioren) in de totale bevolking neemt toe (Schöndorff c.s.). Zie ook: onderdeel ontgroening onderdeel grijze druk

vergroening belastingstelsel : algemeen overheid - Ontwikkeling waarbij het aandeel van heffingen op milieubelasĦtende economische activiteiten in de totale belastingopbrengst toeneemt; voorbeelden van zulke heffingen zijn belastingen op energieverbruik en de uitstoot van schadelijke stoffen. (Schöndorff c.s.) Zie ook: nadere verklaring belastingen

vergunningen : algemeen overheid - door een overheidsinstantie (vaak gemeente) afgegeven beschikkingen waarin aan een persoon een afwijking op regelgeving wordt toegestaan of een bij regelgeving vereiste toestemming wordt verleend. Bijv. de bouwvergunning.

verhaalsrecht : financiële zaken consumenten en producenten - recht op iemand verhaal uit te oefenen.

Verhuisgeneigdheid : - Wordt gemeten via de vraag of men binnen twee jaar denkt te verhuizen. Men kan daar op antwoorden in termen als 'zeker', 'waarschijnlijk', 'eventueel' en 'zeker niet'

verkeersvergelijking van Erving Fisher : geld, geldschepping - is de identiteit: M x V = P x T ; hierin is M de maatschappelijke geldhoeveelheid, V de omloopsnelheid van het geld, P een maatstaf voor het algemeen prijspeil en T de goederen transacties. T is niet het reële nationaal inkomen, maar alle transacties in een bepaalde periode, en is hierdoor veel groter dan het reële nationaal inkomen, vanwege de dubbeltellingen (denk aan het toegevoegde waarde probleem: graan, meel en brood). De vermenigvuldiging van M x V heet de geldstroom.

verklaring van eensluidendheid : - Partijen verklaren dat zij akkoord gaan met de akte van scheiding en deling

verkoopbevestiging : groei en conjunctuur, markten en prijzen - schriftelijke bevestiging dat de verkoop heeft plaatsgehad. Bijv. ten behoeve van het afsluiten van een verzekering.

verkoper : groei en conjunctuur, markten en prijzen - één van de partijen bij de bijzondere overeenkomst van koop, en wel degene die verplicht is de verkochte zaak in eigendom over te dragen en af te leveren.

verkrijgende rechtspersoon : producentengedrag - rechtspersoon die als gevolg van een fusie met een of meer andere rechtspersonen niet ophoudt te bestaan.

Verkrijgingskosten : - De totale kosten van het in eigendom verkrijgen van een huis, d.w.z. de aankoopprijs inclusief alle bijkomende kosten. Denk aan de kosten van verhuizing en inrichting. En eventueel: kosten voor aanleg van de tuin en verbouwing en verbetering van het huis.

verlengstukwinst : groei en conjunctuur, markten en prijzen - winstuitkering van de coöperatie aan haar leden.

vermaatschappelijking van de onderneming : markten en prijzen - Ondernemingen moeten in toenemende mate tegenover de maatschappij verantwoording afleggen, hoe ze met grondstoffen, energie, milieu, ruimte en de Derde Wereld omgaan. Onder bepaalde voorwaarden zijn onderneming in Nederland verplicht jaarlijks een milieuverslag uit te brengen. (Schöndorff c.s.) Zie ook: nadere verklaring milieuverslag

vermogen : financiële zaken - Wordt gebruikt in de zin van geld/kapitaal: een persoon bezit vermogen, een onderneming trekt vermogen aan. In de algemeen juridische of fiscale zin is het het saldo van bezittingen en schulden. Een balans geeft de vermogenspositie op een bepaald moment aan. (Schöndorff c.s.).

vermogens vergelijking : groei en conjunctuur, markten en prijzen - berekening van de winst over een bepaalde periode door vanuit de balans het verschil tussen het eigen vermogen aan het eind en het eigen vermogen aan het begin van de periode het verschil op te maken. (bron: beleggingsplein.nl)

vermogensbelasting : algemeen overheid - Jaarlijks geheven belasting van natuurlijke personen over de nettowaarde van hun vermogen (bezittingen minus schulden). De vermogensbelasting is in Nederland afgeschaft met ingang van het jaar 2001. (Schöndorff c.s.). In plaats hiervan is box 3 in de Inkomstenbelasting ingevoerd waarin het fictieve rendement op het vermogen wordt belast, nl. 4 % van de waarde van het nettovermogen belast tegen een vast tarief van 30 procent. Deze vermogensrendementsheffing hanteert dus de fictie dat vermogen na aftrek van kosten en verliezen 4 procent rendement oplevert. Zie ook: onderdeel vermogensrendementsheffing

vermogenskosten : arbeidsmarkt / productie / inkomensverdeling - bestaan uit afschrijvingskosten en rente.

vermogensmarkt : financiële zaken - Geheel van vraag naar en aanbod van krediet. De vermogensmarkt kan op basis van looptijd bij uitgifte van de vermogenstitels worden ingedeeld in de geldmarkt en kapitaalmarkt. (Schöndorff c.s.). Zie ook: onderdeel geldmarkt onderdeel kapitaalmarkt

vermogensrendementsheffing : algemeen overheid - Onderdeel van de met ingang van 2001 in Nederland ingevoerde analytische inkomstenbelasting. Belastingplichtigen worden geacht een rendement van vier procent op hun vermogen te behalen dat tegen een proportioneel tarief van 30% wordt belast. Het werkelijk behaalde rendement (via ontvangen rente, dividend) doet niet terzake en blijft onbelast. Economisch gezien staat de vermogensrendementsheffing op één lijn met een vermogensbelasting geheven naar een tarief van 1,2%. (Schöndorff c.s.). Zie ook: onderdeel vermogensbelasting

vermogenstoets : algemeen overheid - Bij de bepaling van de uitkering waarop iemand recht heeft wordt rekening gehouden met het eigen vermogen van de aanvraĦger en/of dat van een eventuele partner. (Schöndorff c.s.) Zie ook: onderdeel middelenĦtoets

vermogenstransacties : - betreffen alle transacties die wijzigingen tot gevolg hebben in vorderingen en schulden. bijv. de aan- en verkoop van effecten of het afsluiten van een lening.

vermogensverdeling : arbeidsmarkt / productie / inkomensverdeling - is de verdeling van het vermogen, of met andere woorden de verdeling van het bezit.

vermogenswaarden : algemeen - totale waarde van het vermogen in geld en zaken.

vermogenswinst : - is winst dat wordt gemaakt met bezit. Enkele voorbeelden voor het behalen van vermogenswinst zijn de waardestijging van goederen (bijv. het eigenhuis, kunst en antiek), effecten en vreemde valuta(tegoeden). Er treedt vermogenswinst op omdat de goederen tegen een lagere prijs zijn gekocht dan dat ze weer kunnen worden verkocht. Over de vermogenswinst hoeft in Nederland geen belasting te worden betaald. Het is dus geen onderdeel van het belastbaar inkomen, maar vermogensverlies is ook niet aftrekbaar.

verontreinigingsheffing : financiële zaken, overheid - De heffing die de waterschappen opleggen aan de huishoudens om de kosten voor de zuivering van het oppervlaktewater te dekken. (bron: huizenveiling.nl)

verordening / (mv.) verordeningen : overheid, internationaal - wettelijke regels van algemene strekking die door de Europese Commissie zijn uitgevaardigd en die de burgers in de EG rechtstreeks, dus zonder tussenkomst van de lidstaten, binden.

verpanding / verpanden / verpand : pand en hypotheek - het in onderpand geven van een zaak ter zekerheid van terugbetaling. Bijv. bij geldlening een horloge verpanden.

verschoningsrecht : financiële zaken, overheid - recht van iemand die als getuige is opgeroepen in een rechtszaak om geen getuigenis af te leggen. Dit is een recht van (ex-)partners, familieleden en mensen met een geheimhoudingsplicht.

verschuiving "langs de curve" : consumentengedrag - betekent dat de prijs van het goed is gewijzigd, en dat de ceteris paribus voorwaarden niet zijn veranderd. De vraag- of aanbodcurve is niet verschoven.

verschuiving "van de curve" : consumentengedrag - betekent dat bij eenzelfde prijs meer of minder gevraagd wordt (ingeval van een vraagcurve); of dat er meer of minder wordt aangeboden (ingeval van een aanbod curve). De oorzaak is dat één of meerdere ceteris paribus voorwaarden is/ zijn gewijzigd. De curve is dus verschoven. Verschuiving naar rechts bijv. van de collectieve vraagcurve vindt plaats als de behoeften toenemen, de inkomens stijgen (behalve bij inferieure goederen), de prijzen van de concurrerende goederen stijgen, en wanneer het aantal vragers toeneemt.

verschuiving langs de curve : consumentengedrag - betekent dat de prijs van het goed is gewijzigd, en dat de ceteris paribus voorwaarden niet zijn veranderd. De vraag- of aanbodcurve is niet verschoven.

verschuiving van de curve : consumentengedrag - betekent dat bij eenzelfde prijs meer of minder gevraagd wordt (ingeval van een vraagcurve); of dat er meer of minder wordt aangeboden (ingeval van een aanbod curve). De oorzaak is dat één of meerdere ceteris paribus voorwaarden is/ zijn gewijzigd. De curve is dus verschoven. Verschuiving naar rechts bijv. van de collectieve vraagcurve vindt plaats als de behoeften toenemen, de inkomens stijgen (behalve bij inferieure goederen), de prijzen van de concurrerende goederen stijgen, en wanneer het aantal vragers toeneemt.

verschuldigde rente : groei en conjunctuur, consumenten en producenten - wettelijk of contractueel bepaalde rente. Bijv. ~ over geleend geld.

verstedelijking : internationaal - Verschijnsel dat een steeds groter deel van de bevolking zich in de stad vestigt (ook: urbanisatie). Vooral in ontwikkelingslanden veroorzaakt de trek naar de steden grote problemen. Men ontvlucht de armoede op het platteland in de hoop in de stad beter af te zijn. Maar de steden zijn met hun gebrekkige infrastructuur niet in staat de nieuwkomers een enigszins menswaardig bestaan te bieden. (Schöndorff c.s.) Zie ook: nadere verklaring infrastructuur

vertegenwoordiging / vertegenwoordigen / vertegenwoordigd : groei en conjunctuur, markten en prijzen - optreden voor iemand anders, d.w.z. in naam van iemand anders rechtshandelingen verrichten. Bijv. een vereniging wordt volgens de statuten vertegenwoordigd door één of meer bestuurders.

vertegenwoordigingsbevoegdheid : groei en conjunctuur, markten en prijzen - bevoegdheid om een natuurlijke of rechtspersoon te vertegenwoordigen.

verticale concurrentieverhoudingen : markten en prijzen - De concurrentieverhoudingen tussen ondernemingen op verschillend niveau in de bedrijfskolom. bijv. de verhouding tussen grondstofproducenten en de verwerkende industrie. (Schöndorff c.s.)

verticale prijsbinding : consumenten en producenten - Situatie waarbij een producent aan de winkelier voorschrijft tegen welke prijs deze zijn product moet verkopen. Dergelijke prijsafspraken zijn op grond van de Mededingingswet verboden. Een uitzondering bestaat voor de vaste boekenprijs. (Schöndorff c.s.). Zie ook: onderdeel adviesprijs

vertoogschrift : financiële zaken, overheid - schriftelijk stuk van een overheidsinstantie in antwoord op een beroepschrift. Bijv. het ~ van de belastingdienst.

vertragingsboete voor werkgever : arbeidsmarkt / productie / inkomensverdeling - wettelijke verhoging van het te laat uitbetaalde loon. De ~ kan 50% van het loon belopen.

vertragingsrente : financiële zaken consumenten en producenten - rente die na de vervaldatum van de factuur verschuldigd is omdat de betaling ervan uitblijft.

vervaldag : financiële zaken - 1. Afloopdatum van een optie of warrant (Schöndorff c.s.). 2. Vervaldatum van bijv. een verzekeringspolis.

vervangingsinvesteringen : consumenten en producenten, markten en prijzen - Investeringen die dienen ter vervanging van versleten vaste kapitaalgoederen (Schöndorff c.s.). Macro-economisch zijn de vervangingsinvesteringen gelijk aan de (nationale)afschrijvingen. Zie ook: tegenstelling uitbreidingsinvesteringen

vervangingsratio : algemeen overheid - Verhouding tussen iemands netto uitkering en het netto loon dat hij daarvoor met arbeid verdiende (net replacement rate). (Schöndorff c.s.) Zie ook: nadere verklaring net replacement rate

vervangingswaarde : consumenten en producenten - De prijs die bij vervanging van een goed op dit moment zou moeten worden betaald. Dit in tegenstelling tot de historische kostprijs, de prijs bij aanschaf van hetzelfde goed. (Schöndorff c.s.) Zie ook: nadere verklaring historische kostprijs

vervuilingsrechten : markten en prijzen - Verhandelbare rechten om een bepaalde hoeveelheid milieuvervuiling aan te richten. De overheid heeft van te voren een maximum niveau vastgesteld en per producent vastgesteld hoe groot zijn aandeel daarin mag zijn. De overheid kan de milieuvervuiling ook proberen te reguleren door vervuilingsrechten te verkopen. Daarbij wordt eerst vastgesteld wat het maximaal aanvaardbare niveau van vervuiling is. Dit totaal wordt in 'quota' opgedeeld. Vervolgens worden deze quota als verhandelbare rechten om een bepaalde hoeveelheid vervuiling te lozen in omloop gebracht. De rechten worden gratis ter beschikking gesteld en worden dan ook door de producenten veel positiever tegemoet getreden dan bijv. een heffing. Vraag en aanbod bepalen de prijs en in zoverre is sprake van een marktconforme maatregel. De overheid kan de totale uitstoot in een gebied terugbrengen door het quotum te verkleinen. Het verhandelen van vervuilingsrechten is een aanpak die in de VS tot bloei is gekomen en daar al een tijd wordt toegepast. Onderzoek in een viertal bedrijfstakken in Nederland heeft laten zien dat het systeem relatief eenvoudig is en ook veel minder kostbaar dan het doorvoeren en controleren gedetailleerde verboden en geboden. Overigens bestaat er in de landbouwsector als gevolg van de mestwetgeving al handel in ammoniakrechten. De ambtenaren van het ministerie van VROM zien vooral problemen. Hoe verdeel je de rechten rechtvaardig? Hoe passen de vervuilingsrechten in de bestaande wetgeving? De wat recentere wetgeving noemt hier en daar een marktconform instrument als de regulerende heffing, maar is toch vooral doortrokken van niet-marktconforme maatregelen. (Schöndorff c.s.) Zie ook: nadere verklaring heffing nadere verklaring marktconforme maatregel