Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Economisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

trust : financiële zaken - Engels: instelling die door een schriftelijke wilsuiting(testament) in het leven is geroepen en tot doel heeft het nagelaten vermogen te beheren.

trust : producentengedrag - is een groep zelfstandige ondernemingen, die met elkaar verbonden zijn, doordat een bedrijf de aandelen in handen heeft. Zo'n bedrijf wordt een houdstermaatschappij genoemd.

trustbedrijf : groei en conjunctuur, consumenten en producenten - er wordt vermogen toevertrouwd aan een trustee, die dat vermogen beheert. (bron: beleggingsplein.nl)

Trusted Third Party (TTP) : markten en prijzen - Engels: betrouwbare (derde) partij. Onafhankelijke en onpartijdige organisatie die betrouwbaarheidscertificaten verstrekt of sleutels bewaard voor handel en correspondentie via internet. Internetgebruikers weten zodoende met wie zij handelen of corresponderen. In de informatiemaatschappij wordt de ~ een belangrijke rol toegedicht om het vertrouwen tussen partijen in een elektronische omgeving te waarborgen.

trusthypotheek : pand en hypotheek - hypotheek gesloten in verband met een uit te schrijven obligatielening.

turnkey-overeenkomst : consumenten en producenten - Engels: (bouw)overeenkomst waarbij het te bouwen object klaar voor onmiddellijk gebruik opgeleverd wordt. Slaat meestal op een huis of gebouw, waarbij de projectontwikkelaar de grond en de bouwkosten zelf financiert, en dan klaar-voor-gebruik verkoopt. Vaak houdt dit tevens inbouw van interieur, vloer-en wandbekleding en keukenapparatuur in.

Tweede Coördinatierichtlijn voor het bankwezen : overheid, internationaal - de voor het bankentoezicht belangrijke EG-richtlijn (1989) die betrekking heeft op het verlenen van toegang tot en de uitoefening van werkzaamheden van kredietinstellingen binnen de EG. In de ~ is het beginsel van home state control vastgelegd; op basis hiervan staat een bank onder toezicht van de toezichthoudende autoriteiten van de lidstaat van de EG waar de vergunning is verleend. In Nederland is deze richtlijn verwerkt in de Wet toezicht kredietwezen 1992 (Wtk 1992). (bron: DNB)

tweede hypotheek : - Bij voldoende overwaarde kunt u een tweede hypotheek op uw woning nemen om bijv. extra geld voor een verbouwing vrij te maken.

tweede Wet van Gossen : consumentengedrag - er is sprake van maximale behoeftebevrediging, wanneer de consument bij besteding van zijn inkomen de grensnutten in alle aanwendingsrichtingen heeft genivelleerd (= gelijkgemaakt).

tweedehands markt : financiële zaken - Handel in bestaande waardepapieren (bijv. de Effectenbeurs). (Schöndorff c.s.)

tweeverdieners : algemeen overheid - Huishouden waarin beide partners een eigen inkomen hebben. (Schöndorff c.s.)

tweeverdienershypotheek : - Regeling binnen de Nationale Hypotheek Garantie op grond waarvan het tweede inkomen geheel of gedeeltelijk kan meetellen bij het bepalen van het maximaal te lenen bedrag

uitbreidingsinvesteringen : groei en conjunctuur - Investeringen die dienen om de kapitaalgoederenvoorraad per saldo te vergroten. De vervangingsinvesteringen zijn daarentegen bedoeld om de productiecapaciteit op peil te houden. (Schöndorff c.s.). Zie ook: tegenstelling vervangingsinvesteringen

uitbuitingstheorie : internationaal - Theorie die de achtergebleven positie van ontwikkelingslanden verklaart door te wijzen op de economische overmacht van de industrielanden. (Schöndorff c.s.)

uitgavenquote : algemeen overheid - Collectieve uitgaven uitgedrukt als percentage van het bruto binnenlands product. (Schöndorff c.s.) Zie ook: nadere verklaring Bruto Binnenlands Product (BNP) nadere verklaring collectieve uitgaven

uitgavenreserve : algemeen overheid - De in de rijksbegroting opgenomen uitgavenreserve is bedoeld voor het opvangen van eventuele tegenvallers die zich in de loop van de kabinetsperiode kunnen voordoen. (Schöndorff c.s.)

uitgestelde lijfrente : - Toekomstige periodieke uitkering op basis van een lijfrenteverzekering die ingaat op een vooraf overeengekomen datum, bijv. op het moment van pensionering. Zie ook: onderdeel lijfrenteverzekering

uitkeringsfraude : nationaal inkomen, werkgelegenheid - het ten onrechte of tot een te hoog bedrag ontvangen van een uitkering als gevolg van het aan een uitvoeringsorgaan van de sociale zekerheid al dan niet opzettelijk verstrekken van onjuiste of onvolledige informatie dan wel het voor dat uitvoeringsorgaan verzwijgen van voor de beslissing relevante gegevens.

uitlener : arbeidsmarkt / productie / inkomensverdeling - uitzendbureau of koppelbaas die aan een werkgever personeel 'verhuurt'. De ~ is aansprakelijk voor de afdracht van de loonbelasting en sociale premies.

uitleveringsprovisie : financiële zaken markten en prijzen - provisie, wanneer cliënten om uitlevering van effecten verzoeken. (bron: beleggingsplein.nl)

uitoefenprijs : financiële zaken - De prijs waartegen iemand zijn optierecht kan uitoefenen. (Schöndorff c.s.)

uitstelrente : - Begrip uit de model koop-/aannemingsovereenkomst. Als men een nieuw huis laat bouwen wordt dit in termijnen betaald. Eerst de grond en vervolgens (naarmate de bouw vordert) de resterende termijnen. Zolang de eigendomsoverdracht van de grond nog niet heeft plaatsgevonden, heeft de koper recht op uitstel van betaling van de grond- en bouwtermijnen. Over dit uitstel van betalen wordt door de bouwer wel rente in rekening gebracht. De uitstelrente wordt berekend over: - de grondkosten vanaf de 'per-datum' tot aan de datum van eigendomsoverdracht (grond-rente); - de vóór het sluiten van de overeenkomst reeds vervallen termijnen van de aan-neem-som vanaf de 'per-datum' tot aan de datum van eigendomsoverdracht; - de overige termijnen van de aanneemsom vanaf de 'vervaldatum' tot aan de datum van eigendomsoverdracht. De uitstelrente over de termijnen van de aanneemsom is fiscaal aftrekbaar. Dat geldt ook voor de uitstelrente (incl. BTW) over de grondkosten

uitstroomkans : groei en conjunctuur - Het werkloosheidscijfer is het resultaat van een instroom en een uitstroom van werklozen. Eenmaal ingestroomd in het werklozenbestand is het interessant om te weten hoe groot de kans is dat men er weer uitkomt. Deze zogenoemde uitstroomkans is gedefinieerd als de kans om binnen 6 maanden het werklozenbestand te verlaten. Deze kans verschilt niet alleen naar de mate hoe lang iemand werkloos is, maar ook naar leeftijd. De uitstroomkans is kleiner naarmate de werkloze ouder en langer werkloos is. (Schöndorff c.s.)

uitvoer : internationaal - Verkoop van goederen en diensten aan het buitenland. (Schöndorff c.s.)

Uitvoering werknemersverzekering (UWV) : groei en conjunctuur - Missie van het UWV: Wij stimuleren werken. Als werken onmogelijk is, zorgen wij snel voor tijdelijk inkomen. Deze missie van UWV vloeit voort uit de wet SUWI (Structuur Werk en Inkomen). Uitgangspunt van deze wet is: werk boven een uitkering. Dat betekent in de praktijk dat UWV er samen met CWI (Centrum voor Werk en Inkomen), alles aan doet om mensen (weer) aan het werk te helpen. Alleen als blijkt dat werken op dat moment echt onmogelijk is, zorgt UWV voor een tijdelijke uitkering. Naast het verstrekken van uitkeringen, stimuleert en ondersteunt UWV bij reïntegratie. Hiertoe schakelt UWV reïntegratiebedrijven in die uitkeringsgerechtigden trajecten op maat bieden. Op die manier ontstaat uitzicht op werk en kan de duur van een uitkering beperkt blijven. (Schöndorff c.s.). Zie ook: onderdeel Centrum voor Werk en Inkomen (CWI)

uitvoeringsinstelling (UVI) : algemeen overheid - Instantie die is belast met de uitvoering van de werknemersverzekeringen (premieheffing, verstrekking van uitkerin°gen). (Schöndorff c.s.) Zie ook: nadere verklaring werknemersverzekeringen

uitvoeringsorgaan : nationaal inkomen, werkgelegenheid - onderdeel van de overheid dat met de uitvoering van (sociale verzekerings)wetten belast is. Bijv. het GAK.

uitvoerquote Eng.: exportquote : internationaal - Percentage dat de goederenuitvoer bedraagt van het bruto binnenlands product (Schöndorff c.s.). Zie ook: tegenstelling invoerquote onderdeel open economie onderdeel gesloten economie

Uitwinning : - Een vordering verhalen op de goederen van een schuldenaar

uitzakconstructie : producentengedrag - vorm van herstructurering die lijkt op de ziekenhuisconstructie met dit verschil dat bij de uitzakconstructie, activa, activiteiten en een deel van het personeel in een nieuwe vennootschap worden gebracht, terwijl bij de ziekenhuisconstructie sprake is van overdracht van vennootschappen.

uitzakken : markten en prijzen, groei en conjunctuur - onderbrengen van een onderneming als dochtermaatschappij van een holding.

uitzendcontract : arbeidsmarkt / productie / inkomensverdeling - overeenkomst tussen uitzendkracht, -bureau en opdrachtgever (inlener), waarbij het uitzendbureau de werkgever blijft, maar de uitzendkracht wel bij de opdrachtgever werkt en diens instructies en regels moet opvolgen.

uitzendkracht : arbeidsmarkt / productie / inkomensverdeling - persoon die door een uitzendbureau bij een ander ter beschikking wordt gesteld om daar arbeid te verrichten.

uitzendovereenkomst : arbeidsmarkt / productie / inkomensverdeling - De uitzendovereenkomst is de arbeidsovereenkomst waarbij de werknemer door de werkgever, in het kader van de uitoefening van het beroep of bedrijf van de werkgever ter beschikking wordt gesteld van een derde om krachtens een door deze aan de werkgever verstrekte opdracht arbeid te verrichten onder toezicht en leiding van de derde.

ultrakorte termijn (beschouwing) : consumentengedrag - is een situatie waarin de omvang van productie en de hoeveelheden van de productiefactoren arbeid en kapitaal vaststaan.

Unanieme meerderheid van stemmen : - Toestemming van alle aanwezige stemgerechtigden

unificatie / unificeren / geünificeerd : overheid, internationaal - Binnen alle nationale wetgevingen in de EU-lidstaten gelijke regels laten gelden, hetgeen wordt bewerkstelligd d.m.v. Europese verordeningen, waaraan burgers rechtstreeks onderworpen zijn.

Uniforme administratieve voorwaarden voor de uitvoering van werken (UAV) : arbeidsmarkt / productie / inkomensverdeling - deze voorwaarden zijn door gebruik van de model koop-/aannemingsovereenkomst in de relatie consument/bouwondernemer sterk op de achtergrond geraakt. De UAV worden nog wel toegepast bij het (laten) bouwen van een huis wanneer voor een consument een directievoerend architect optreedt die onder meer toezicht houdt op de bouw

United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD) : internationaal - Engels: Orgaan van de Verenigde Naties met het doel handel, investeringen en ontwikkeling van de ontwikkelingslanden te stimuleren, teneinde hen te helpen een plek te verwerven in de wereldeconomie, op gelijkwaardige basis. De Unctad (1964) is een permanent orgaan en zetelt in Gen`ve. Een Unctad conferentie wordt iedere vier jaar gehouden: in 2008 Accra (Ghana), en in 2012 Doha (Qatar).

urbanisatie : groei en conjunctuur - Verstedelijking: verschijnsel dat een steeds groter deel van de bevolking zich in de stad vestigt (Schöndorff c.s.).

Uruguay-ronde : internationaal - Reeks van onderhandelingen (1986-1993) binnen het General Agreement on Tariffs and Trade (GATT). Hierbij werd onder meer besloten het GATT om te zetten in een permanente organisatie: de World Trade Organization (WTO). (Schöndorff c.s.) Zie ook: nadere verklaring General Agreement on Tariffs and Trade (GATT) nadere verklaring World Trade Organization (WTO)

vacature : arbeidsmarkt / productie / inkomensverdeling - is een onbezette arbeidsplaats, waarvoor iemand gezocht wordt.

vakantiegeld : arbeidsmarkt / productie / inkomensverdeling - loon dat tijdens vakanties wordt doorbetaald. Indien na afloop van de dienstbetrekking nog vakantiedagen open staan, rekent de werkgever het ~ af.

vakantietoeslag : arbeidsmarkt / productie / inkomensverdeling - jaarlijks terugkerende toeslag op het loon van minimaal 8 procent over het brutoloon. De ~ wordt meestal in mei uitbetaald.

vakbond Eng.: union : algemeen - is een organisatie van werknemers van één of meer bedrijfstakken of beroepsgroepen. Voorbeelden van vakbonden zijn: de Ambtenarenbond, de Industriebond, de Voedingsbonden, de Vervoersbonden, de Onderwijsbond, etc.

vakcentrale : arbeidsmarkt / productie / inkomensverdeling - is een overkoepelende organisatie van vakbonden. In Nederland zijn er de volgende drie vakcentrales: de FNV, het CNV en de MHP.

valuta : internationale economische betrekkingen / integratie - Latijn: geldeenheid. Een officieel geldig betaalmiddel van een land. Bijv. de Dollar, de Euro, de Yen, de Kroon. De vreemde valuta in een land worden ook wel deviezen genoemd. Zie ook: nadere verklaring deviezen

valutaclausule : groei en conjunctuur, consumenten en producenten - beding dat in vreemde valuta of omgezet in de eigen valuta moet worden terugbetaald.

valutamarkt : financiële zaken, internationaal - Geheel van vraag naar en aanbod van buitenlandse valuta. Ook: wisselmarkt. (Schöndorff c.s.).

valutarekening : financiële zaken internationaal - Bankrekening in een andere dan de eigen valuta. (Schöndorff c.s.)

valutarisico : financiële zaken, internationaal - Risico dat een valuta meer of minder waard wordt. In de regel geldt dat een groter valutarisico gepaard gaat met een hogere rentevergoeding Sinds de invoering van de euro is het onderlinge valutarisico voor de landen die deelnemen aan de Economische en Monetaire Unie (EMU) vervallen. (Schöndorff c.s.).

valutaspeculatie : financiële zaken internationaal - Als financiële markten verwachten dat een munt in koers dreigt te dalen, zullen beleggers en speculanten proberen winst te slaan uit deze verwachting. Een manier waarop dit in zijn werk gaat is als volgt. De speculant leent een (groot) bedrag in de valuta waarvan hij verwacht dat de koers zal dalen, neem aan Mexicaanse peso∆s. Onmiddellijk zet hij de verkregen peso∆s om bijv. dollars. Vervolgens wacht hij op de koersval van de peso. Is die een feit, dan wisselt hij zijn dollars weer om in peso∆s. Door de waardedaling van de peso ontvangt hij nu voor zijn dollars meer peso∆s dan hij er oorspronkelijk voor heeft betaald. De speculant beschikt nu over meer dan genoeg peso∆s om zijn lenig af te lossen. Wat resteert is zijn speculatiewinst. (Schöndorff c.s.)

valutaswap : geld, bankwezen - het uitvoeren van de open-marktpolitiek door DNB door tijdelijk vreemde valuta's van de banken te kopen of aan de banken te verkopen

valutatermijnmarkt : financiële zaken internationaal - Op de valutatermijnmarkt wordt gehandeld in vreemde valuta met levering op een afgesproken tijdstip in de toekomst, waarbij de koers, de termijnkoers, nu wordt vastgelegd. Bij de handel in termijncontracten gaat het om gestandaardiseerde overeenkomsten (looptijd en contractgrootte). Men spreekt dan van futures. Termijncontracten kunnen door ondernemers worden gebruikt om hun wisselkoersrisico uit schakelen. Ook speculanten die een verwachting hebben omtrent het koersverloop van en valuta hebben, kunnen op de termijnmarkt munt slaan uit hun verwachting. Of eraan verliezen. (Schöndorff c.s.)

Van beleidsbegroting tot Beleidsverantwoording (VBTB) : collectieve sector / economische orde en politiek - project om te komen tot een duidelijke koppeling tussen beleid, prestaties en geld, met als belangrijkste doel vergroting van de informatiewaarde en toegankelijkheid van de begroting en het jaarverslag.

variabele kosten : consumenten en producenten, markten en prijzen - Kosten die variëren met de bedrijfsdrukte, bijv.: grondstofkosten. Progressief variabel, degressief variabel, proportioneel variabel. Zie ook: tegenstelling constante kosten onderdeel kosten

variabele rente : - Men komt geen rentevaste periode overeen bij het aangaan van een hypotheek maar betaalt steeds de dan geldende rente voor nieuw af te sluiten hypotheken. De variabele rente kan per dag, per maand, per kwartaal of per half jaar achteraf of vooraf worden vastgesteld

variantenanalyse : groei en conjunctuur - Alternatieve voorspellingen van het Centraal Planbureau op grond van variatie in de veronderstellingen. (Schöndorff c.s.).

varkenscyclus : markten en prijzen - Verschijnsel dat het aanbod van een bepaald product of een bepaalde dienst te groot wordt na een periode van tekort en te klein na een periode van overschot. Een voorbeeld: als varkensfokkers op de varkensmarkt de prijs zien stijgen, dan reageren ze door méér varkens te gaan fokken. Maar voordat die op de markt kunnen worden aangeboden, gaat er ruim een jaar voorbij. Komt dat toegenomen aanbod eenmaal op de markt, dan zal het daar - bij gegeven vraag - de prijs flink laten kelderen. Bij een zo lage prijs zien de fokkers er geen brood meer in en ze besluiten hun productie sterk in te krimpen. Als er bijna geen varkens meer worden aangeboden schiet de prijs weer omhoog en de geschiedenis herhaalt zich. Het verschijnsel wordt ook waargenomen bij rubber, koffie, cacao en dergelijke. Ontwikkelingslanden die één of enkele landbouwproducten aanbieden, hebben van die scherpe prijsschommelingen veel last. Ook bij onderwijs en arbeidsmarkt speelt de varkenscyclus een rol. Als er in een bepaalde periode te weinig tandartsen zijn, loopt de honorering van tandartsen op. Dit spoort veel studenten aan om tandheelkunde te gaan studeren. Komt al dit aanbod op de markt dan blijken er opeens veel te veel tandartsen te zijn en de honorering gaat omlaag. Zakken de salarissen niet voldoende dan vertaalt zich dit in werkloosheid onder tandartsen. Studenten keren zich af van de tandheelkunde. Waardoor er opnieuw een tekort ontstaat, enzovoort. (Schöndorff c.s.). De grafische voorstelling wordt het spinnenwebtheorema genoemd.

vast kapitaal : markten en prijzen, groei en conjunctuur - Kapitaalgoederen die meer dan één productieproces meegaan. Dit in tegenstelling tot vlottend kapitaal. Voorbeelden van vast kapitaal zijn machines, kantoorpanden en patenten. (Schöndorff c.s.). Zie ook: tegenstelling vlottend kapitaal onderdeel kapitaalgoederen

vast recht : financiële zaken markten en prijzen - vast bedrag dat bij uitvoering van een beursorder bovenop het degressieve makelaarsloon wordt aangerekend. (bron: beleggingsplein.nl)

vaste activa : groei en conjunctuur, markten en prijzen - activa die zijn bestemd om de uitoefening van de werkzaamheid van de rechtspersoon duurzaam (dat wil zeggen: langer dan een jaar) te dienen, onder te verdelen in: immateriële vaste activa, materiële vast activa en financiële vaste activa.

vaste geldgroeiregel : groei en conjunctuur - Aanbeveling van monetaristen over de door een centrale bank te voeren monetaire politiek. Volgens hen verdient het aanbeveling de geldhoeveelheid over een reeks van jaren met een vast percentage (gelijk aan de gemiddelde productiegroei) te laten toenemen. (Schöndorff c.s.). Zie ook: onderdeel Friedman, Milton onderdeel Chicago School

vaste kosten : consumenten en producenten, markten en prijzen - Zie constante kosten. Zie ook: tegenstelling variabele kosten

vaste lasten : consumenten en producenten - Betalingen die steeds weer gedaan moeten worden omdat een bepaalde verplichting is aangegaan. Denk aan: lasten van de hypotheek en abonnementskosten. (Schöndorff c.s.).

vaste schuld : collectieve sector / economische orde en politiek - is langlopende schuld. Ook spreekt men wel van gevestigde schuld. De overheid heeft dan leningen afgesloten met een relatief lange looptijd.

vaste staatsschuld : collectieve sector / economische orde en politiek - leningen van de staat met een oorspronkelijke looptijd van langer dan twee jaar.

vaste wisselkoersen : internationaal - Is een stelsel waarbij de lidstaten een vaste ruilverhouding (= spilkoers) hebben afgesproken, waar de nationale valuta slechts een klein percentage van mag afwijken (de bandbreedte). Het voordeel van vaste wisselkoersen is de grotere zekerheid die men heeft over het koersverloop, waardoor internationale transacties gemakkelijker worden afgesloten. Het nadeel is dat de Centrale Bank verplicht is tot steunaankopen of steunverkopen, hetgeen kan leiden tot een betalingsbalanstekort of -overschot. Zie ook: onderdeel wisselkoers tegenstelling zwevende wisselkoers onderdeel spilkoers onderdeel stabiele wisselkoersen