Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Economisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

reces : collectieve sector / economische orde en politiek - schuld uitgedrukt in procenten van het Bruto Binnenlands Product.

recessie : groei en conjunctuur - Milde laagconjunctuur. Het groeipercentage ligt onder de trend. Vaak wordt een strengere definitie gehanteerd: van een recessie is sprake wanneer de productie twee achtereenvolgende kwartalen daalt. (Schöndorff c.s.).

recht : financiële zaken, overheid - heffing, leges, retributie.

recht aan order : pand en hypotheek - aanduiding op een waardepapier dat het ook aan een ander kan worden uitbetaald, in plaats van de daarin genoemde schuldeiser, mits aangewezen door endossement.

recht aan toonder : groei en conjunctuur, markten en prijzen - betaling die louter op vertoon van het waardepapier plaatsvindt. Het ~ wordt overgedragen door het in de macht van de verkrijger te brengen. De persoon die een dergelijk waardepapier bezit, heeft ~.

recht op zwangerschapsverlof : arbeidsmarkt / productie / inkomensverdeling - recht op vrije dagen die werkneemsters hebben in verband met hun bevalling. Het ~ bestaat vanaf zes weken voor de vermoedelijke bevalling en loopt tot de dag van de bevalling.

recht van enquête : groei en conjunctuur, markten en prijzen - bevoegdheid om de ondernemingskamer van het gerechtshof te Amsterdam te vragen een onderzoek in te stellen naar het beleid en de gang van zaken van een rechtspersoon. De advocaat-generaal bij het gerechtshof te Amsterdam kan om redenen van openbaar belang het ~ inroepen.

recht van hypotheek : pand en hypotheek - een persoon geeft het ~ aan de geldverstrekker bij het afsluiten van een hypotheek. Blijft hij in gebreke met de aflossing en wordt zijn huis openbaar verkocht, dan heeft de geldverstrekker voorrang bij het vorderen van de opbrengst.

rechtsbijstandverzekering : - Dekt de proceskosten en de kosten van juridische en andere deskundige bijstand in gevallen die in de polisvoorwaarden zijn genoemd.

rechtspersoon / rechtspersonen : producentengedrag - niet-natuurlijk persoon; onderneming of instelling dat net zoals een natuurlijk persoon als rechtssubject kan deelnemen aan het (economisch) verkeer. Bijv. Van Lanschot Bankiers N.V..

rechtspersoonlijkheid : algemeen - ~ heeft een onderneming of organisatie, wanneer het zelfstandig schulden en bezittingen heeft, en dus een eigen afgescheiden vermogen heeft. De aansprakelijk van de eigenaren gaat niet verder dan de waarde van hun aandelen.

rechtsvoorganger : producentengedrag - de (rechts)persoon die voordien de rechten en verplichtingen droeg; rechtspersoon die al bestaat vóórdat een organisatorische verandering plaatsvindt, een rechtsopvolger bestaat ná een organisatorische verandering. Bijv. Toen telecombedrijf Telfort B.V. als O2 B.V. verderging, was Telfort de ~ van O2.

rechtsvormen : algemeen - De in het Nederlandse recht bekende ondernemingsvormen van natuurlijke personen en rechtspersonen. Dit zijn: de eenmanszaak, de vennootschap onder firma, de commanditaire vennootschap, de besloten vennootschap, de naamloze vennootschap, de coöperatieve vereniging en de stichting. De laatste vier vormen zijn rechtspersonen.

rechtvaardige inkomensverdeling : collectieve sector / economische orde en politiek - betekent dat de overheid streeft naar een rechtvaardigere verdeling van de inkomens. Dit komt o.a. tot uitdrukking in de progressie in de loon- en inkomstenbelasting. Maar wat een rechtvaardige verdeling is, daar heeft elke politieke groepering een andere mening over.

rechtvaardigheidsbeginsel : collectieve sector / economische orde en politiek - houdt in dat de belastingen door een zo'n breed mogelijk publiek als rechtvaardig wordt ervaren. Dit beginsel kan verdeeld worden in het profijtbeginsel en het draagkrachtbeginsel.

reclame Eng.: advertisement : consumenten en producenten - Het overbrengen (communiceren) van een boodschap door een adverteerder met de bedoeling zijn afzet te vergroten of sympathie te winnen voor zijn denkbeelden. Als de reclame eigenschappen aan een product toekent die het niet heeft is sprake van misleidende reclame. Verschillende instellingen oefenen een vorm van zelfcontrole uit op reclameboodschappen. bijv. de STER en de Reclameraad voor de etherreclame, de Reclamecodecommissie voor de drukpersreclame en de Keuringsraad voor geneesmiddelenreclame. Sinds 1980 bestaat een wet tegen misleidende reclame. (Schöndorff c.s.).

Reclamecodecommissie : consumenten en producenten - Een instelling, die toezicht houdt op het naleven van de reclamecodes.

Reclameraad : consumenten en producenten - Toezichthoudend orgaan, vooral voor de etherreclame.

reclamerecht : producentengedrag - geheel van regels m.b.t. het maken van reclame. Vooral de Reclame Code Commissie buigt zich over het ~.

recycling / recyclage / recycleren / gerecycleerd : algemeen, overheid - Engels/Frans: herwinning van oud materiaal om daar nieuwe produkten van te maken. Bijv. ~ van oud papier om vervolgens kranten mee te maken. Bedrijven die ~ kunnen onder stringente voorwaarden subsidie krijgen.

refirentre : groei en conjunctuur internationaal - Basisherfinancieringsrente. Zie ook: nadere verklaring Basisherfinancieringsrente

regeerakkoord : algemeen overheid - Samenstel van afspraken die coalitiepartijen maken bij het begin van een regeringsperiode. De partijen zijn gehouden het akkoord uit te voeren, anders bestaat grote kans op een kabinetscrisis. (Schöndorff c.s.)

regiecontract Eng.: cost plus contract : - Werkzaamheden worden opgedragen voor een vast bedrag per uur. De eindprijzen staan dus niet van tevoren vast. De rekeningen van toeleveranciers worden apart opgevoerd. Zie ook: tegenstelling aannemingsovereenkomst

regionale arbeidsverdeling : arbeidsmarkt / productie / inkomensverdeling - houdt in dat in een land bepaalde productie vooral in bepaalde gebieden (= regio's) plaats vindt. Zo vindt men in Nederland de textielindustrie in Twente, de schoenindustrie in Brabant, de bollenkwekers in Noord- en Zuid-Holland etc.

regionale inkomensverdeling : groei en conjunctuur - Verdeling van de inkomens over verschillende gebieden van het land. (Schöndorff c.s.)

registeraccountant : algemeen - accountant die is ingeschreven bij het accountantsregister van Koninklijk Nederlands Instituut voor Registeraccountants (NIVRA).

registrar : algemeen - Engels: bedrijf dat domeinnamen mag registreren bij de Stichting Domeinnaamregistratie Nederland (SIDN). Bijv. xs4all is ~.

registratiesystemen (betalingsbalans) : internationale economische betrekkingen / integratie - zijn te verdelen in een systeem op kasbasis en een systeem op transactiebasis.

regulering : algemeen overheid - De overheid vaardigt regels uit om het gedrag van individuen/bedrijven te beïnvloeden. Voorbeelden zijn wettelijke voorschriften inzake openingstijden van winkels en milieuvoorschriften. (Schöndorff c.s.). Zie ook: tegenstelling deregulering

rekening-couranttegoed/ giraal geld : geld, geldschepping - direct opeisbaar boektegoed van een klant bij een bank; kan zowel debet (=rood) als credit (= tegoed) staan op de balans. Omdat men met het rekening-courant ook betalingen kan verrichten is in feite het girale geld ontstaan.

rekenmiddelfunctie van het geld : groei en conjunctuur - Geld maakt het mogelijk de waarden van verschillende goederen te vergelijken (ook wel: waardemeter). Andere functies van geld zijn ruilmiddel en oppotmiddel.

rekenrente : groei en conjunctuur - Rentepercentage dat wordt gebruikt bij het contant maken van de toekomstige premie-inkomsten en de uitkeringsverplichtingen van pensioenfondsen en levensverzekeraars.

rekenvergoeding : - Aannemersvergoeding voor het calculatiewerk bij een offerte. Het is verstandig om vóór het laten uitbrengen van een offerte schriftelijk vast te leggen dat voor het calculatiewerk en voor de offerte geen kosten in rekening worden gebracht

rembours : groei en conjunctuur, consumenten en producenten - wijze van verzending en betaling, waarbij de vervoerder is verplicht om de penningen die als rembours op de zaak drukken te innen.

rendement : financiële zaken - Opbrengst, meestal uitgedrukt in procenten van het in een belegging gestoken bedrag (Schöndorff c.s.).

renseigneringsverplichtingen : financiële zaken, overheid - verplichting tot het geven van inlichtingen. Bijv. Bedrijven die verplicht zijn om een boekhouding te voeren en te bewaren, moeten renseignementen opmaken en die kosteloos aan de Belastingdienst ter beschikking stellen. In de afzonderlijke belastingwetten is vastgelegd welke gegevens en inlichtingen moeten worden verstrekt.

rentabiliteit van het eigen vermogen (REV) Eng.: return on equity : financiële zaken - Verhouding tussen de winst nà belasting en het gemiddeld gedurende het verslagjaar werkzame eigen vermogen van een onderneming. (Schöndorff c.s.)

rentabiliteit van het totale vermogen (RTV) : financiële zaken - Verhouding tussen het bedrijfsresultaat (winst inclusief rentelasten en belastingen) en het gemiddeld gedurende het verslagjaar werkzame totale vermogen van een onderneming. (Schöndorff c.s.)

rentabiliteitsoptimum : producentengedrag - productieomvang waarbij MO=MK, dus waar de ondernemer maximale winst heeft.

rente : groei en conjunctuur - Prijs van krediet. Op basis van de looptijd bij de beschikbaarstelling van het krediet vallen verschillende rentevoeten te onderscheiden. Een globale indeling is die in de korte rente of geldmarktrente (leningen met een looptijd van niet langer dan een jaar) en de lange rente of kapitaalmarktrente (looptijd langer dan een jaar). (Schöndorff c.s.).

rente bijschrijven : financiële zaken - Bij ruime overwaarde kan men soms overeenkomen om met aflossen op de hypotheek te stoppen en bovendien de rente bij de schuld te laten bijschrijven.

rente-écart : groei en conjunctuur - Ecart betekent letterlijk afwijking. Het rente-écart is het verschil in renteniveau tussen twee landen. (Schöndorff c.s.).

rentebedenktijd : financiële zaken - Bij veel hypotheken heeft men bij aanvang één of twee jaren de vrije keuze om te bepalen op welk moment de rente wordt vastgezet voor een nieuwe periode. Soms is er ook rentebedenktijd steeds vanaf één of twee jaar voordat een rentevaste periode afloopt.

rentefixatieperiode : - Ook wel: rentevaste periode. Bij het afsluiten van een hypotheek wordt de rente voor een bepaalde periode vastgezet, bijv. vijf of tien jaar.

rentegarantie : - Hypotheekofferte waarin de aangeboden rente voor een bepaalde periode wordt gegarandeerd, zonder dat bekend is om welke woning het gaat

renteherziening : - Het vooraf overeengekomen tijdstip waarop de rente voor een aangegane lening wordt herzien.

rentemarge : - Het verschil tussen de (gemiddelde) debetrente en creditrente. Deze marge is de voornaamste bron van inkomsten van een bank.

rentemiddeling : - Wanneer tijdens een rentevaste periode de hypotheek om wat voor reden dan ook wordt beëindigd en er wordt een nieuwe hypotheek afgesloten bij dezelfde geldverstrekker, kan die voorstellen om een gemiddelde aan te houden tussen de oude lagere rente en de hogere dagrente. Sommige banken zijn ook bereid via rentemiddeling vervroegd te verlengen. Rentemiddeling kan ook aan de orde zijn bij het verhogen van de hypotheek

renteopslag : - Verhoging bovenop het normale rentetarief als meer wordt geleend dan (bij de meeste geldverstrekkers) circa 75% van de executiewaarde van het huis. Vaak is de opslag hoger naarmate meer wordt geleend ten opzichte van de genoemde grens. De opslag geldt niet voor hypotheken met Nationale Hypotheek Garantie

renterenseignering : financiële zaken markten en prijzen - informatie over uitbetaalde rente op spaartegoeden, obligaties en aandelen, die de banken jaarlijks aan de fiscus moet verstrekken. (bron: beleggingsplein.nl)

renterisico : financiële zaken, groei en conjunctuur - Renteschommelingen kunnen zowel voor wie geld hebben geleend als voor wie geld hebben uitgeleend onplezierige gevolgen hebben. Zo loopt bijv. de huizenkoper die zijn aanschaf heeft gefinancierd met een hypothecair krediet op een zeker tijdstip het risico van hogere rentelasten. Ook ondernemers kunnen als gevolg van een rentestijging worden geconfronteerd met hogere financieringslasten. In sommige gevallen is het mogelijk dit renterisico af te dekken, bijv. met een renteswap, een cap, een floor of een collar. (Schöndorff c.s.). Zie ook: onderdeel renteswap onderdeel cap onderdeel collar onderdeel floor

renteswap : financiële zaken, groei en conjunctuur - Letterlijk: renteruil. Stel dat een onderneming een obligatieschuld heeft van 20 miljoen waarover een vaste jaarrente moet worden betaald van 8%. Aflossing van de lening vindt plaats over vier jaar. De kapitaalmarktrente is op dit moment 7% en de ondernemer verwacht dat de rente in de komende vier jaar zal dalen. Op basis van die verwachting zou de ondernemer liever een variabele rente betalen over zijn schuld. Een renteswap kan hier uitkomst bieden. De ondernemer spreekt met zijn bank af dat hij vier jaar lang een variabele rente zal betalen over 20 miljoen, terwijl de bank hem een vaste rente uitkeert over datzelfde bedrag. Bij een normale rentestructuur - waarbij de interestvoet hoger is naarmate de looptijd langer is - levert deze transactie de ondernemer direct al rentevoordeel op. Het kortlopende-rentetarief ligt dan immers onder de aan de bank te betalen kapitaalmarktrente. Als de rente daadwerkelijk zakt, wordt het rentevoordeel nog groter: de aan de bank te vergoeden variabele rente daalt, terwijl de rente die van de bank wordt ontvangen, gelijk blijft. (Schöndorff c.s.). Zie ook: onderdeel renterisico onderdeel cap onderdeel collar onderdeel floor

rentevaste periode : - Bij het afsluiten van een hypotheek wordt de rente voor een bepaalde periode vastgezet, bijv. vijf of tien jaar.

rentevrijstelling : - Over een bepaald bedrag aan ontvangen rente hoeft u geen belasting te betalen

renunciatie : financiële zaken consumenten en producenten - afstand doen van. In het verzekeringsrecht is een ~ een polisbeding waarin een bepaling van aanvullend recht niet-toepasselijk wordt verklaard. (Fockema Andreae)

repo : groei en conjunctuur, internationaal - Liquiditeitsverruimende transacties tussen de Europese Centrale Bank (ECB) en de particuliere banken op basis van onderpand (waardepapieren) met wederinkoop (van diezelfde waardepapieren). (Schöndorff c.s.) Zie ook: nadere verklaring Europese Centrale Bank (ECB)

repo-overeenkomst : financiële zaken markten en prijzen - overeenkomt die wordt gebruikt bij de toepassing van basis-herfinancieringstransacties met wederinkoop. Hierbij wordt een activum verkocht, terwijl de verkoper tegelijkertijd het recht verwerft en de verplichting op zich neemt dat activum tegen een vastgestelde prijs op een toekomstige datum of op verzoek terug te kopen. Een dergelijke overeenkomst is vergelijkbaar met het opnemen van krediet op onderpand, behalve dat de eigendom van de effecten niet door de verkoper wordt behouden. Bij transacties met wederinkoop zal het ESCB gebruik maken van ~ met een vaste looptijd. (bron: DNB)

reporente : groei en conjunctuur internationaal - Basisherfinancieringsrente. Zie ook: nadere verklaring Basisherfinancieringsrente

repo's : groei en conjunctuur, internationaal - Liquiditeitsverruimende transacties tussen de Europese Centrale Bank (ECB) en de particuliere banken op basis van onderpand (waardepapieren) met wederinkoop (van diezelfde waardepapieren). (Schöndorff c.s.) Zie ook: nadere verklaring Europese Centrale Bank (ECB)

repressief toezicht : algemeen overheid - controle achteraf op naleving door een overheidsorgaan van wet- en regelgeving met de mogelijkheid om haar fouten te (laten) corrigeren en besluiten te vernietigen of te schorsen. Bijv. bepaalde gemeentelijke besluiten kunnen bij KB worden vernietigd.

researchkartel : producentengedrag - is een samenwerkingsvorm tussen oligopolisten, waarbij men afspraken maakt over gezamenlijk onderzoek. Zie eventueel ook andere kartelvormen.

reservefonds : - Fonds met bijdragen van bijv. appartementseigenaren voor toekomstige uitgaven, bijv. voor groot onderhoud

reserveren : financiële zaken - Geld opzij leggen voor te verwachten uitgaven in de toekomst. (Schöndorff c.s.)

reserveringsloon : algemeen overheid - Het minimale loon waartegen iemand bereid is betaalde arbeid te accepteren, dus het loon dat de werkzoekende minimaal wil verdienen. (Schöndorff c.s.)

reserves : producentengedrag - balanspositie : (besloten) vennootschap is verplicht tot het aanhouden van een wettelijke reserve ter grootte van het na te melden verschil tussen het gestorte kapitaal, vermeerderd met het van de aandeelhouders opgevraagde deel en de wettelijk of statutaire reserves, minder beloopt dan het minimum kapitaal.

reservetranche : internationaal - Onvoorwaardelijk trekkingsrecht op het Internationaal Monetair Fonds. (Schöndorff c.s.)

restantschuld : - Het restant van de schuld van de oorspronkelijke lening na aftrek van alle gedane aflossingen.

restitutie boeterente : - Bij voortijdig aflossen i. v. m. verkoop berekenen hypotheekverstrekkers soms boeterente. Als u een nieuwe hypotheek bij dezelfde bank afsluit, krijgt u die boeterente over het algemeen terug. De nieuwe hypotheek moet u dan meestal binnen drie of zes maanden afsluiten

restitutie omzetbelasting : financiële zaken, overheid - crediteuren die in een faillissement of een surseance alleen een gedeeltelijke betaling ontvangen, kunnen het onbetaald gelaten deel van hun claim terugvorderen via de omzetbelasting. Het recht van deze teruggave houdt eveneens in dat de fiscus een claim heeft op de schuldenaar voor zover de schuldenaar het volledig omzetbelasting bedrag heeft verrekend of teruggevorderd.

restrictieve begrotingspolitiek : algemeen overheid - Overheidspolitiek die is gericht op het terugdringen van de totale bestedingen. De overheid bezuinigt zelf en/of verhoogt de belastingtarieven. Het doel van een dergelijke politiek kan zijn om een oververhitte conjunctuur tot afkoeling te brengen. Maar een restrictief begrotingsbeleid kan ook gericht zijn op terugdringing van het overheidstekort. (Schöndorff c.s.).

resultatenrekening : financiële zaken - Ook wel verlies- en winstrekening. Rekening waarop de in de loop van het boekjaar gerealiseerde omzet en de gemaakte kosten van een onderneming in compacte vorm worden verantwoord. Van belang is om goed het verschil in karakter te zien tussen de balans, die een momentopname is van de vermogenspositie, en de resultatenrekening waarop kosten en opbrengsten gedurende het hele verslagjaar worden vermeld. Het verband tussen beide is dat het positieve (of negatieve) saldo van de resultatenrekening leidt tot een vergroting (of verkleining) van het eigen vermogen op de balans. 	voorbeeld van een willekeurige resultatenrekening of winst- en verliesrekening	voorbeeld van een willekeurige resultatenrekening of winst- en verliesrekening - Zie ook: onderdeel balans