Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Economisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

handel : groei en conjunctuur, markten en prijzen - geheel van aan- en verkoop transacties op de vrije markt.

handelaar / (mv.) handelaren : groei en conjunctuur, markten en prijzen - persoon die met winstoogmerk goederen inkoopt en/of maakt en vervolgens verkoopt.

handelend onder de naam (hodn) : markten en prijzen - verwijzing naar het feit dat een natuurlijk persoon zich in het handelsverkeer begeeft met een handelsnaam; vaak in de kop van de dagvaarding gebruikte verwijzing naar de naam waaronder een onderneming (vaak eenmanszaak) wordt gedreven. Bijv. de heer P. Mes, h.o.d.n. Slagerij Piet, wonende te etc.

handelsagent : groei en conjunctuur, markten en prijzen - partij bij een agentuurovereenkomst die zich er toe verbindt om voor de andere partij, de principaal, tegen beloning te bemiddelen bij de totstandkoming van overeenkomsten en deze eventueel op naam en voor rekening van die andere te sluiten.

handelsbalans : algemeen overheid - Goederenrekening: deelrekening van de betalingsbalans waarop de waarde van de in- en uitgevoerde goederen wordt geregistreerd (Schöndorff c.s.). Zie ook: onderdeel betalingsbalans onderdeel goederenbalans

handelskoop : groei en conjunctuur, markten en prijzen - de koop tussen twee professionele partijen.

handelsnaam : groei en conjunctuur, markten en prijzen - naam waaronder een onderneming in het economisch verkeer deelneemt. Onware aanduidingen die suggereren dat de onderneming aan een ander toebehoort of een bepaalde rechtsvorm heeft zijn verboden. Bijv. Bakker Piet die een eenmanszaak heeft mag zich niet Bakker Piet B.V. noemen

handelsoorlog : internationale integratie en handel - is een situatie dat landen elkaar bestrijden met protectionistische maatregelen.

handelsovereenkomst : - overeenkomst om baat die een of meer van de partijen verplicht iets te geven of te doen en die tot stand is gekomen tussen een of meer natuurlijke personen die handelen in de uitoefening van een beroep of bedrijf, of rechtspersonen (waaronder overheden).

handelsprotectie : internationale economische betrekkingen / integratie - zijn allerlei maatregelen die de buitenlandse producten aan de grenzen moet weren. Deze maatregelen (instrumenten van handelspolitiek) kunnen worden onderscheiden in tarifaire en non-tarifaire belemmeringen.

handelsrecht : groei en conjunctuur, markten en prijzen - rechtsgebied uit hoofdzakelijk het Wetboek van Koophandel en Burgerlijk Wetboek en Burgerlijk wetboek; vooral m.b.t. de rechtspositie van de diverse soorten handelaren, de wijze van handel drijven en handelsconflicten, bijv. levering van gebrekkige machines.

handelsregister Eng.: commercial register : algemeen overheid - Hierin worden door de Kamers van Koophandel en Fabrieken de meeste in hun rayon werkzame ondernemingen geregistreerd (Schöndorff c.s.). Het is een openbaar register met externe werking, waarin de meeste in Nederland gevestigde ondernemingen, in welke rechtsvorm dan ook, met hun handelsnaam zijn opgenomen.

handelsregisterwet 1996 (Hregw) : algemeen overheid - wet van 8 februari 1996 houdende bepalingen m.b.t. het handelsregister. Daarin o.a. bepalingen over de opgaveverplichting heeft en openbaarheid van het register.

handelsverruiming : internationale integratie en handel - betekent dat de handel tussen lidstaten van een economische integratievorm wordt gestimuleerd door het wegvallen (of verlagen) van de tarieven (protectionistische maatregelen).

handelsverschuiving : internationale integratie en handel - dat als gevolg van een economische integratievorm de handel met de niet-lidstaten zal afnemen.

Hang Seng : financiële zaken - De index van de beurs in Hong Kong. (Schöndorff c.s.)

harde munt : groei en conjunctuur internationaal - Een valuta die weinig risico van een koersdaling oplevert. (Schöndorff c.s.)

harde valuta : internationale economische betrekkingen / integratie - is een valuta die gemakkelijk om te wisselen is in andere geldeenheden. De convertibiliteit is dus goed, en deze valuta's worden dan ook wel sleutelvaluta's genoemd.

harmonisering / harmoniseren / geharmoniseerd : overheid, internationaal - het op elkaar afstemmen van wet- en regelgeving door verschillende soevereine staten.

Harrod en Domar groeimodel : collectieve sector / economische orde en politiek - beschrijft dat de economische groei bepaald wordt door de groei van de voorraad kapitaalgoederen. Besparingen van de consumenten worden in dit model door de ondernemers volledig gebruikt voor nieuwe investeringen, en daarmee dus de groei van de voorraad kapitaalgoederen.

hausse : groei en conjunctuur - Frans: opgaande fase van de conjunctuur. Het Bruto binnenlands product (BBP), de totale waarde van goederen en diensten die in een land in een bepaald jaar worden geproduceerd, kent geen gestage groei, maar deze groeit veeleer in golven: de conjunctuurgolven. Economische groei houdt in dit de BBP toeneemt. In een hausse zit de economie in de opgaande fase in deze cyclus. De top van de cyclus wordt hoogcinjunctuur genoemd. Daarna vlakt de groei weer af (baisse), om te belanden in laagconjunctuur. Zie ook: onderdeel hoogconjunctuur tegenstelling baisse nadere verklaring conjunctuur

havik : - vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Gewiekst persoon die op winst (geld) uit is.

Hayek, Friedrich von : algemeen - Oostenrijks econoom ( 1899-1992). Vanaf 1931 werkzaam in Londen, Chicago, Freiburg en Salzburg. Ontving in 1974 de Nobelprijs economie. Leverde belangrijke bijdragen aan de conjunctuurtheorie en de monetaire theorie. Zijn zeer fundamentele bijdrage śThe Price System as a Mechanism for Using Knowledge∆, verheldert de betekenis van het prijsmechanisme (marktmechanisme) als communicatiemiddel. (Schöndorff c.s.) Zie ook: nadere verklaring Nobelprijs economie nadere verklaring marktmechanisme

headhunting : algemeen - Engels: zoeken en benaderen van geschikte personen voor een bepaalde vacature, vaak door een zich speciaal hierop toeleggend bedrijf.

hedgefondsen : financiële zaken - Fondsen die met grote bedragen aan geleend geld zeer riskante posities innemen op financiële markten. Een hedger is iemand die probeert zijn risico (rente, koers, prijs) af te dekken. In die zin is de term hedgefonds enigszins misleidend. Een berucht voorbeeld is het Long-Term Capital Management (LTCM) fonds dat begin oktober 1998 door de Amerikaanse centrale bank moest worden gered van een faillissement. (Schöndorff c.s.)

hedgen : financiële zaken - Het afdekken van risico, bijv. renterisico, koersrisico of prijsrisico. (Schöndorff c.s.) Zie ook: nadere verklaring renterisico nadere verklaring koersrisico

hefboomwerking Eng.: leverage : financiële zaken, groei en conjunctuur - 1. Stel dat een onderneming een totaal vermogen heeft van « 1.000.000 en dat dit bestaat uit « 400.000 aan eigen vermogen en « 600.000 aan vreemd vermogen. Neem verder aan dat het rentepercentage op het vreemd vermogen 5% per jaar is (dat is dus « 30.000) en dat de jaarwinst (voor aftrek van de over het vreemd vermogen betaalde rente) als percentage van het totale vermogen 15% is (dat is dus « 150.000). Dan is de opbrengst van het eigen vermogen (na aftrek van de over het vreemd vermogen betaalde rente): (« 150.000 - « 30.000)/« 400.000 x 100% = 30%. Die 30% ligt een stuk boven het winstpercentage op het totale vermogen (15%). Dit hefboomeffect ontstaat doordat het rendement van het aangetrokken vreemd vermogen hoger is dan de aan derden betaalde rente (5%). (Schöndorff c.s.). 2. De term hefboomeffect is ook bekend uit de optiehandel. Opties geven de belegger de mogelijkheid om met een naar verhouding geringe belegging (de premie) een koop- of verkooprecht te krijgen op een onderliggende waarde die bestaat uit bijvoorbeeld 100 aandelen. In procenten van het belegde bedrag kan zo een groot bedrag aan koerswinst worden behaald. (Schöndorff c.s.). FORMULE HEFBOOM TOEVOEGEN!!!! Zie ook: onderdeel leveraged buy-out onderdeel buy-out

heffing : algemeen overheid - Een door de overheid aan de burgers opgelegde betaling (Schöndorff c.s.).

heffingskorting Eng.: tax credit : algemeen overheid - Tegemoetkoming in de vorm van een rechtstreekse vermindering van een heffing (Schöndorff c.s.). Dit levert een evengroot financieel voordeel op voor mensen met een hoog, als voor mensen met een laag inkomen. Zie ook: onderdeel tax credit onderdeel belastingkorting

heffingsrente : financiële zaken, overheid - rente die met betrekking tot inkomsten- en vennootschapsbelasting wordt berekend ingeval een voorlopige aanslag, een aanslag of navorderingsaanslag wordt vastgesteld.

Hennipman, Pieter : algemeen - Geboren in 1911, overleden in 1994. Amsterdams hoogleraar economie met een alom bewonderde belezenheid en eruditie. Hij leverde fundamentele bijdragen op het methodologische vlak en op het gebied van welvaartstheorie en economische politiek. In zijn in 1945 verschenen proefschrift getiteld śEconomisch motief en economisch principe∆ rekent hij onder andere af met de homo economicus. Zijn welvaartstheoretische gedachtewereld is verwant aan die van de Oostenrijkse School waar het economisch proces uit de subjectieve behoeften van individuen verklaard wordt. Dit komt met name tot uitdrukking in Hennipman∆s formele welvaartsbegrip (welvaart). Zijn śDoeleinden en criteria der economische politiek∆ (1962) ontleent zijn grote betekenis aan de gedachte dat de economische wetenschap geen doeleinden voor het handelen kan aanreiken. Zij kan slechts - gegeven de politiek bepaalde doelen - gevolgen aangeven van verschillende vormen van beleid om die doelen te bereiken. (Schöndorff c.s.) Zie ook: nadere verklaring homo economicus nadere verklaring Oostenrijkse School nadere verklaring behoeften nadere verklaring welvaart

herbeleggingsindex : financiële zaken - CBS-index op basis van de slotkoersen van alle beursgenoteerde Nederlandse aandelen, met uitzondering van aandelen van vastgoedfondsen, beleggings- en houdstermaatschappijen. (Schöndorff c.s.)

herbezetting : internationale integratie en handel - is het vervullen van (meestal door arbeidstijdverkorting) ontstane vacatures.

herbouwclausule : financiële zaken consumenten en producenten - clausule in een brandverzekeringspolis met betrekking tot de vergoeding van herbouw van een pand.

herbouwwaarde : financiële zaken consumenten en producenten - bedrag dat nodig is om een afgebrande of ingestorte of anderszins onbewoonbare woning opnieuw te bouwen met dezelfde bestemming op dezelfde locatie. De ~ is de basis voor de opstalverzekering.

herinrichtingskosten : financiële zaken, overheid - Kosten voor het bewoonbaar maken van een woning bij een verhuizing. Deze kosten zijn met ingang van het belastingjaar 1996 fiscaal aftrekbaar. (bron: huizenveiling.nl)

herintreder : internationale integratie en handel - is iemand die (tijdelijk) zijn baan heeft opgegeven, maar na enige tijd toch weer op zoek is naar een nieuwe (betaalde) baan.

herkapitalisatie : groei en conjunctuur, markten en prijzen - wijziging van de kapitaalstructuur van een bedrijf. (bron: beleggingsplein.nl)

heroverweging : algemeen overheid - Systematische herbezinning op zin, doeltreffendheid en doelmatigheid van een bestaande overheidsactiviteit, bijv. een subsidieprogramma of een door de overheid geproduceerde vorm van dienstverlening. (Schöndorff c.s.)

herprolongatie : pand en hypotheek - herbelening van een pandrecht. Een pandhouder is uitsluitend tot ~ bevoegd als hem daar uitdrukkelijk de bevoegdheid toe gegeven is.

herstelperiode : financiële zaken - Begrip uit de model koop-/aannemingsovereenkomst 1992. Periode van drie maanden waarbinnen de ondernemer de bij oplevering geconstateerde tekortkomingen moet herstellen (bron: huizenveiling.nl).

herstructureringsbeleid : internationale integratie en handel - is een groeibeleid betreffende de herstructurering van een bedrijfstak.

hertaxatie : pand en hypotheek - Na afloop van een rentevaste periode doet de bank een nieuw voorstel voor de volgende rentevaste periode van de hypotheek. Sommige geldverstrekkers laten het onderpand dan opnieuw taxeren, om te zien of het nog voldoende waarde vertegenwoordigt. Het is zelfs mogelijk dat de bank weigert de hypotheek te verlengen, of alleen onder ongunstiger voorwaarden, tenzij er sprake is van Nationale Hypotheek Garantie. (bron: huizenveiling.nl)

herverdeling van inkomen : algemeen overheid - De beschikkingsmacht van individuen/huishoudens over goederen en diensten verandert als gevolg van overheidsingrijpen, bijv. doordat individuen met hoge inkomens belasting betalen die wordt gebruikt voor de financiering van uitkeringen krachtens de Algemene bijstandswet. Hierdoor wijkt de secundaire inkomensverdeling af van de primaire inkomensverdeling. Na herverdeling resulteert een minder ongelijkmatige inkomensverdeling. (Schöndorff c.s.) Zie ook: nadere verklaring belasting nadere verklaring Algemene bijstandswet nadere verklaring secundaire inkomensverdeling nadere verklaring primaire inkomensverdeling

herverdelingsfunctie van de overheid : collectieve sector / economische orde en politiek - de overheid streeft naar een rechtvaardiger verdeling van het nationaal inkomen. Middels de progressieve loon en inkomsten belastingen en de inkomensoverdrachten vindt er een (niet onaanzienlijke) herverdeling van inkomen plaats.

herverpanding / herverpanden / herverpand : pand en hypotheek - verpanding van een bestaand pandrecht. Tot ~ is een pandhouder alleen bevoegd indien hem deze bevoegdheid ondubbelzinnig is toegekend.

herwaarderingsreserve : producentengedrag - niet voor uitkering vatbare reserve, (verklaring van) het verschil tussen de actuele boekwaarde en de theoretische boekwaarde.

heterogeen goed Eng.: heterogeneous goods : consumenten en producenten - Goederen die in de ogen van de consument van elkaar verschillen. Reclame is er meestal op gericht dit soort verschillen te versterken. (Schöndorff c.s.). Zie ook: tegenstelling homogeen goed onderdeel aard van het product onderdeel productdifferentiatie

heterogeen oligopolie : consumenten en producenten - ~ is een marktvorm met weinig aanbieders (en veel vragers) en een heterogeen product. Zie ook: onderdeel oligopolie onderdeel heterogeen goed tegenstelling homogeen oligopolie

heteronoom arbeidsrecht / statelijk arbeidsrecht : arbeidsmarkt / productie / inkomensverdeling - arbeidsrecht dat van bovenaf, door de wetgever is vorm gegeven en aan werkgevers en werknemers is opgelegd. ~ is in een rechtsstaat totstandgekomen met of met behulp van de democratisch gekozen volksvertegenwoordiging.

high yield bonds : financiële zaken - Engels: obligatie(=bond) met een hoog rendement (yield). Ook wel: junk bonds. Door de kredietbeoordelaar wordt een credit rating van BBB of lager toegekend. Het risico van deze leningen is hoog, vandaar dat investeerders hier alleen instappen als het rendement ook hoger is. Zie ook: nadere verklaring junk bonds

hinder : algemeen, overheid - oude wetsterm, thans: nadelige gevolgen voor het milieu.

hinderwetvergunning : algemeen, overheid - vergunning voor (meestal) bedrijfsmatige inrichtingen die nadelige gevolgen voor het milieu kunnen veroorzaken. Bijv. een garagehouder moet voor zijn garage over een ~ beschikken.

historische kostprijs : consumenten en producenten - De prijs die bij aankoop is betaald voor een grondstof, halffabrikaat of vast kapitaalgoed. In geval van inflatie ligt de historische kostprijs lager dan de vervangingswaarde, waardoor in de onderneming schijnwinsten kunnen ontstaan. (Schöndorff c.s.) Zie ook: nadere verklaring inflatie nadere verklaring vervangingswaarde

hoekman : financiële zaken - Beurshandelaar die bemiddelt bij aan- en verkooporders in één of meer fondsen en daarin een koers vaststelt. Wordt tegenwoordig ook specialist genoemd. (Schöndorff c.s.)

hoeveelheidsaanpasser : producentengedrag - aanbieder die bij de gegeven marktprijs alleen de aangeboden hoeveelheid kan vaststellen.Deze marktstrategie geldt voor de marktvorm volkomen concurrentie. De individuele afzetcurve loopt bij hoeveelheidsvariatie horizontaal.

hoeveelheidskartel : producentengedrag - is een samenwerkingsvorm tussen oligopolisten waarbij men gezamenlijk de productie beperkt om de prijs op het gewenste niveau te houden. Dit is in veel gevallen een alternatief voor het prijskartel. Het hoeveelheidskartel wordt ook wel productiekartel genoemd. Zie eventueel ook andere kartelvormen.

Holland-routing : financiële zaken - Engels: door een internationaal concern ten laste van de Nederlandse vennootschapsbelasting brengen van liquidatieverlies op een buitenlandse onderneming. ~ is verboden.

Hollandse ziekte : groei en conjunctuur - Het dankzij de rijkelijk vloeiende aardgasontvangsten te ver expanderen van de collectieve sector. Geholpen door de (toen nog) rijkelijk vloeiende aardgaswinsten bouwde Nederland in de loop van de jaren zeventig aan een genereus stelsel van sociale zekerheid. Toen de productiegroei in de industrielanden, ook in Nederland, begon terug te lopen, waren veel overheden gedwongen te bezuinigingen. In Nederland werd die noodzaak niet of nauwelijks gevoeld. Elk jaar leverde het aardgas weer een grotere bijdrage aan de staatskas. Er werd veel gas verkocht tegen almaar stijgende prijzen (de aardgasprijs was gekoppeld aan de stijgende olieprijs). De werkloosheid liep in snel tempo op. Lonen en uitkeringen bleven stijgen, de winsten in het bedrijfsleven werd steeds meer aangetast. Vanaf ongevee1975 nam het financieringstekort van de overheid explosief toe, van circa 3% in 1975 tot meer dan 9% in 1983. Pas toen brak het besef door dat krachtige medicijnen nodig waren om de śDutch disease∆ te bestrijden, en werd de weg naar het economisch herstel ingeslagen. (Schöndorff c.s.) Zie ook: nadere verklaring collectieve sector

homo economicus : algemeen - quasi-Latijn: veronderstelling dat de mens economische handelt. Hiermee wordt bedoeld dat de mens rationeel, efficiënt en logisch denkt en handelt. 'de calculerende burger' is een synoniem. Voor het doorrekenen van modellen is het gemakkelijk de mens als rationeel te veronderstellen. De tegentheorie van de ~ beseft dat een mens soms ook irrationeel handelt, of handelt naar een onderbuikgevoel, bijvoorbeeld impulsaankopen, merkentrouw, aankopen in een kwade of goede bui, etc. Al in de jaren 30 vorige eeuw won deze tweede zienswijze het onder economen: de mens handelt om zijn behoeften te bevredigen, en deze behoeften zijn subjectief. Zie ook: nadere verklaring Hennipman

homogeen goed Eng.: homogeneous goods : consumenten en producenten - Goederen die een bepaalde behoefte volgens de consument even goed bevredigen. De consument let dan uitsluitend op prijsverschillen. (Schöndorff c.s.) Zie ook: tegenstelling heterogeen goed onderdeel aard van het product onderdeel volkomen concurrentie

homogeen oligopolie : consumenten en producenten - ~ is een marktvorm met weinig aanbieders (en veel vragers) en een homogeen product. Omdat homogene goederen bij het oligopolie weinig voorkomen zijn de meeste oligopolies heterogeen. Zie ook: tegenstelling heterogeen oligopolie onderdeel oligopolie onderdeel homogeen goed

hoofdbedrijfschappen : algemeen overheid - openbare lichamen als een bedrijfschappen, maar met een groter bereik. Bijv. Hoofdbedrijfschap Agrarische Groothandel.

hoofddebiteur : groei en conjunctuur, markten en prijzen - hoofdschuldenaar; diegene met de hoogste schuld.

hoofdelijk aansprakelijk : arbeidsmarkt / productie / inkomensverdeling - betekent dat de vennoten ieder voor de gehele schuld van de vennootschap kan worden aangesproken met hun privé vermogen.

hoofdproductschappen : algemeen overheid - openbare lichamen als een productschap, maar met een groter bereik. Bijv. Hoofdproductschap voor Akkerbouwproducten.

hoofdsom : financiële zaken consumenten en producenten - de som der facturen, zonder rente en kosten.

hoogconjunctuur : groei en conjunctuur - De nationale productie groeit met een hoger dan trendmatig percentage. (Schöndorff c.s.) Zie ook: onderdeel hausse tegenstelling laagconjunctuur

horizontalisering : - verschijnsel dat een voorheen hiërarchische verhouding verandert in een meer gelijkwaardige verhouding.

Houdstermaatschappij Eng.: holding company : financiële zaken - Vennootschap die de aandelen bezit van een of meer andere ondernemingen. Soms worden deze laatste ook vanuit de holding bestuurd. Zo bestuurt de holding Philips Electronics N.V. de gehele Philips-groep. Een houdstermaatschappij met haar dochtermaatschappijen wordt een concern genoemd. (Schöndorff c.s.) Zie ook: onderdeel concern

huishoudelijk reglement : groei en conjunctuur, markten en prijzen - schriftelijke bepalingen omtrent de dagelijkse aangelegenheden in een onderneming. Bijv. in welke ruimtes wel en niet gerookt mag worden.

huishouding : grondbegrip - is een economische eenheid, die zelfstandig opereert. bijv. een gezin, een organisatie, of bedrijf, of de overheid.