Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Economisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

à la baisse : financiële zaken - Frans: belegging waarbij wordt gespeculeerd op een koersdaling. Dit kan bereikt worden door ondermeer putopties te kopen of door aandelen die nog niet in het bezit zijn te verkopen ('short gaan'). Daalt dan de markt, dan maakt de belegger die speculeerde op een daling (à la baisse) winst. Zie ook: tegenstelling hausse, à la

à la hausse : financiële zaken - Frans: belegging waarbij wordt gespeculeerd op een koersstijging. Dit kan bereikt worden door ondermeer (call-)opties te kopen of door aandelen te kopen. Stijgt de markt, dan maakt de belegger die speculeerde op stijging winst. Zie ook: tegenstelling baisse, à la

à pari Eng.: at par : financiële zaken - Latijn: lett: op gelijke wijze. Bij uitgifte van aandelen moet het nominale bedrag van die aandelen in de vennootschap worden gestort. Bij een beursgang van een onderneming is het gebruikelijk dat aandelen voor een hoger bedrag dan nominaal worden uitgegeven (boven pari). Zie ook: tegenstelling onder pari tegenstelling boven pari

403-verklaring : financiële zaken - verwijst naar art.2:403 BW. Rechtspersonen (bijv dochterbedrijven) die deel uitmaken van een groep behoeven slechts een gedeeltelijke jaarrekening te publiceren. Indien gebruik gemaakt is van een ~ stelt het moederbedrijf zich aansprakelijk voor alle schulden van haar dochterbedrijven. Niet alleen grote internationale bedrijven maken hier gebruik van, ook kleinere bedrijven passen dit soms toe. Indien geen ~ door de moeder is afgegeven, is de moeder in beginsel niet aansprakelijk voor haar dochtermaatschappij.

aanbodcurve Eng.: supply curve : markten en prijzen - geeft grafisch het verband tussen de prijs en de daarbij aangeboden hoeveelheid van een goed. Deze curve is (meestal) stijgend, omdat bij een hogere prijs (meestal) meer wordt aangeboden, want:
1. Bestaande aanbieders doen hun best nog meer aan te bieden, extra personeel in te huren, extra machines aan te schaffen, extra uren open te blijven.
2. Nieuwe aanbieders komen op deze hoge prijs af om ook actief te worden op de ze markt
. Men kan onderscheid maken in individuele aanbodcurven en collectieve aanbodcurven. Een collectieve aanbodcurve betreft het aanbod van een zeker goed door alle producenten tezamen. Zie ook: tegenstelling vraagcurve

aanbodeconomen Eng.: supply side economists : groei en conjunctuur - zijn aanhangers van de theorie van de aanbodeconomie (supply side economics). Bekende aanbodecnomen zijn o.a. Mundell en Laffer, en er wordt voortgebouwd op de ideeën van Adam Smith, David Hume, Jonathan Swift, en Alexander Hamilton, Jude Wanniski

aanbodeconomie Eng.: supply side economics : groei en conjunctuur - Een stroming in de economie die economische groei vooral verklaard uit een toegenomen aanbod van goederen (en niet primair uit een groei in de vraag naar goederen). Consumenten (de vragers) profiteren in reactie daarop van meer aanbod en lagere prijzen. De ~ aanhangers wijzen op het belang van positieve prikkels (incentives) in aanbod, zoals lagere (marginale) belastingen, minder reguleringen, investeringen in infrastructuur, machines, onderwijs.

aanbodfactoren Eng.: supply side factors : groei en conjunctuur - De hoeveelheid en de kwaliteit van de grootheden die de productiecapaciteit bepalen. (meestal: van een land) Economische groei hangt - bij gegeven vraag - af van de vergroting van de productiecapaciteit, die dus op zijn beurt afhankelijk is van de groei van één of meer van de ~. Investeringen in meer of betere machines, infrastructuur, onderwijs, technologische ontwikkelingen, productietechnieken, maar ook bijv inploderingen vergroten de productiecapaciteit. Daarbij geldt dat de ~ enerzijds substitueerbaar zijn (machines vervangen bijv mensen), maar anderzijds ook complementair (technologische machines vergen geschoolder personeel).

aanbodlijn Eng.: supply curve : markten en prijzen - zie aanbodcurve. Men spreekt van lijn wanneer, in een eenvoudiger model, het verband rechtlijnig wordt verondersteld. (bijv: "q = 2p + 15"). Voor vele analyses in het marktmodel maakt een onderscheid in curve of lijn ook niet veel uit. Voor andere analyses is het onderscheid echter weer wezenlijk. 	grafiek van aanbodlijn 	grafiek van aanbodlijn - Zie ook: tegenstelling aanbodcurve

aanbodoverschot Eng.: excess supply : markten en prijzen - Treedt op als bij een gefixeerde minimumprijs (door overheid of door prijsafspraken) de aangeboden hoeveelheid groter is dan de gevraagde hoeveelheid. Het verschil tussen beide is aanbod waarnaar geen vraag is.
Een bekend voorbeeld is de veiling waar aanbieders beneden een bepaalde prijs niet willen verkopen. Het aanbodverschot dat hierdoor ontstaat wordt doorgedraaid. De Europese landbouwpolitiek leidde door het vaststellen van minimumprijzen tot aanbodoverschotten: de melkplas. Door vraagtoename is dit echter thans omgeslagen.
Ook de arbeidsmarkt kent een aanbodoverschot: door minimumlonen is het aanbod van arbeid groter dan de vraag ernaar. (actueel) 	figuur: grafiek van aanbodoverschot] 	figuur: grafiek van aanbodoverschot]

aanbodzijde/aanbodkant Eng.: supply side : markten en prijzen - in het economisch proces kan een vraagkant en een aanbodkant worden onderscheiden. Met de aanbodzijde wordt dan alles bedoeld dat met de (capaciteit van de) productiehuishoudingen te maken heeft. Zie ook: nadere verklaring aanbodfactoren

aandeel aan toonder Eng.: bearer share : financiële zaken - aandelen van een naamloze vennootschap, die niet op naam zijn gesteld maar waarbij de houder van het toonderpapier geacht wordt de rechthebbende aandeelhouder te zijn. Tegenwoordig is het eigendom van de aandelen geregeld in de wet giraal effectenverkeer.

aandeel op naam Eng.: registered share : financiële zaken - op naam gestelde aandelen van een vennootschap. Bij uitgifte of levering van ~ moet een notariële akte worden opgemaakt, tenzij de aandelen bij oprichting worden geplaatst.

aandeel, aandelen Eng.: shares : financiële zaken - Waardepapier dat rechten geeft met betrekking tot een vennootschap. Een aandeelhouder kan economisch gezien worden als (mede)eigenaar van de vennootschap, maar juridisch klopt dit niet helemaal. Een aandeel geeft toegang tot en zeggenschap in (algemene) vergadering van aandeelhouders, en men kan een deel van de winst ontvangen (dividend). Zie ook: onderdeel dividend

aandeelbewijs Eng.: share certificate : financiële zaken - document, meestal op papier, waarmee ede bezitter kan aantonen dat hij aandeelhouder is.

aandeelcertificaat / aandeelcertificaten / certificaat van aandelen Eng.: share certificate : financiële zaken - door een administratiekantoor uitgegeven effecten die het originele aandeel vertegenwoordigen. De originelen liggen in beheer bij een administratiekantoor dat de belangen van de kapitaalverschaffers behartigt;
Een certificaat volgt het aandeel in koers en levert ook dividend op. Het verschil is dat een certificaat geen recht geeft op deelname aan de vergadering van aandeelhouders.
~kunnen royeerbaar zijn: inwisselbaar tegen de onderliggende aandelen, of niet-royeerbaar. Deze laatsten worden gebruikt als bescherming van een bedrijf tegen (door management-) ongewilde overnames.

aandeelhouder / aandeelhouders Eng.: shareholders : financiële zaken - Bezitter(s) van aandelen, en daarmee gedeeltelijk eigenaar van de organisatie. De aandeelhouder heeft toegang tot en stemrecht op de vergadering van aandeelhouders en kan daarmee invloed uitoefenen op het beleid. De ~ is niet persoonlijk aansprakelijk voor hetgeen in naam van de vennootschap wordt verricht en hoeft niet in de verliezen van de onderneming te delen. De ~ krijgt dividend over zijn investering. Zie ook: nadere verklaring dividend

aandeelhoudersovereenkomst Eng.: shareholders' agreement : financiële zaken - Als personen samenwerken, en deze samenwerking vindt plaats in een gezamelijke vennootschap (bijv BV) dan wordt de samenwerkingsovereenkomst wel een ~ genoemd. Het is verstandig afspraken te maken over deze samenwerking, en deze notarieel vast te leggen. Immers, met een eventuele beëindiging van de samenwerking wordt ook eigendom en waarde van de vennootschap weer gesplitst, en hoe wordt dan die waarde bepaald ? In een ~ kan bijvoorbeeld worden vastgelegd:
- voorwaarden voor verkoop van de aandelen, en de waardebepaling daarvan
- een concurrentiebeding na uittreding van een aandeelhouder
- het stemgedrag van de aandeelhouders in de algemene vergadering van aandeelhouders
- de mate en vorm van informatievoorziening tussen bestuurders en aandeelhouders.

aandeelhoudersregister Eng.: shareholders' register : financiële zaken - of aandelenregister, waarin de personalia van alle houders van aandelen op naam zijn opgenomen, met vermelding van het aantal aandelen, verrichtte stortingen, evt. overdracht van aandelen met vervaldag, of de omzetting van deze aandelen in aandelen aan toonder.

Aandeelhoudersvergadering, AvA Eng.: shareholders' meeting : financiële zaken - De directie van een vennootschap is statutair verplicht ten minste eenmaal per jaar verantwoording en rekenschap af te leggen aan de aandeelhouders tijdens de jaarlijks terugkerende algemene vergadering van aandeelhouders. Hierin doet de directie verslag van de gang van zaken en biedt de jaarrekening ter goedkeuring aan, en zij doet voorstellen over de bestemming van een eventuele winst. Ook worden directieleden benoemd dan wel ontslagen. De AvA is formeel gezien het hoogste orgaan van de NV, maar de macht kan in de praktijk tegenvallen.

aandelenemissie Eng.: issue of shares : financiële zaken - Uitgifte van (nieuwe) aandelen. (Emissie = uitstoot)
Wanneer een onderneming start of uitbreidt, heeft het kapitaal nodig. Dit kan men bereiken door aandelen uit te geven.

aandelenfondsen Eng.: equity fund : financiële zaken - Beleggingsfonds dat alleen belegt in aandelen. Door te belggen (meestal via een bank) in een ~ kan het publiek met een relatief gerig vermogen haar beleggingen (en daarmee haar risico) toch spreiden over een groot aantal aandelen. Zie ook: onderdeel belegginsfonds

aandelenfusie Eng.: stock merger : financiële zaken - samenvoeging van 2 vennootschappen A en B waarbij de aandelen van de ene vennootschap worden overgenomen door de andere. A koopt B op. De overdracht kan op verschillende manieren gefinancierd worden. Een betaling in contanten aan aandeelhouders B is mogelijk. Maar het is ook goed denkbaar de aandeelhouders B te “betalen” in de vorm van aandelen A. Zie ook: tegenstelling juridische fusie

aandelenkapitaal Eng.: share capital : financiële zaken - Het bedrag waartegen een onderneming aandelen heeft uitgegeven aan aandeelhouders of kan uitgeven.
Het ~ kan beter geduid worden in (o.a. )de begrippen
- geplaatst ~ (GAK, het bedrag daadwerkelijk door aandeelhouders aan de onderneming verschaft);
- het nominale ~ (het totale bedrag aan aandelen volgens de nominale waarde per aandeel.

aandelenregister Eng.: shareholders' register : producentengedrag - of aandelenregister, waarin de personalia van alle houders van aandelen op naam zijn opgenomen, met vermelding van het aantal aandelen, verrichtte stortingen, evt. overdracht van aandelen met vervaldag, of de omzetting van deze aandelen in aandelen aan toonder.

aandelensplitsing Eng.: stocksplit : financiële zaken - Het splitsen van de (nominale) waarde van een aandeel in twee (of meer) nieuwe aandelen.
Geschiedt meestal na een forse stijging in beurswaarde van een aandeel. In plaats van één aandeel van € 500,- krijgt de belegger nu 10 aandelen van € 50,-. Een lagere beurswaarde komt de verhandelbaarheid ten goede. Doordat aandelen tegenwoordig giraal geboekt staan verandert er voor de belegger niet veel.

aanloopverliezen Eng.: start-up losses : financiële zaken, consumenten en producenten - verschijnsel dat ondernemingen soms in de eerste jaren van hun bestaan nog geen winst maken.
Dit kan veroorzaakt worden door factoren aan de kostenzijde, maar ook aan de inkomstenzijde.
Aan de inkomstenzijde kan men denken aan het verwerven van naamsbekendheid en een goede reputatie. Bij de kostenzijde denkt men aan het aanschaffen van vele materialen, machines, maar ook het aantrekken en intern opleiden van personeel.
Hoewel met name de aanschafkosten via het systeem van afschrijvingen de machinekosten ook doorgeschoven worden naar de latere jaren, zullen in de prkatijk de kosten in de beginperiode toch hoger zijn. Zie ook: nadere verklaring afschrijvingen

aanmerkelijk belang (AB) Eng.: substantial interest : financiële zaken - Belastingtechnische term die aangeeft of de inkomsten uit een onderneming in box twee vermeld mogen worden (25 % tarief). Bij geen ~ vallen de inkomsten uit het vermogen in box 3 (30 % tarief).
Er is sprake van een ~ als de aandeelhouder en zijn echtgenote ("fiscale partner") 5 % van de geplaatste aandelen bezit van een vennootschap, of indien bloedverwanten in de rechte lijn 5% bezitten. ((klein-)zoon/dochter). Ook telt het 25 % tarief over het werkelijk bepaalde inkomen uit dit ~, dus dividend en vervreemdingsvoordelen (winst bij verkoop aandelen). Dit in tegenstelling tot box 3, waar een fictief rendement van 4 % geldt.
Ook mogen kosten ter verkrijging van de inkomsten uit ~ afgetrokken worden.

aannemingsovereenkomst : financiële zaken, consumenten en producenten - overeenkomst waarbij de aannemer zich tegenover de opdrachtgever verbindt om tegen een bepaalde prijs een bepaald werk te realiseren.
Meestal: in de bouw, waarbij de iemand reeds over de grond beschikt, en een huis laat bouwen volgens vooraf bepaalde tekening. Hij kan dan niet meer van de koop afzien. Om problemen te voorkomen, bijv wanneer de opdrachtgever de financiering toch niet rond zou kunnen krijgen, kunnen ontbindende voorwaarden in de overeenkomst opgenomen worden. Zie ook: tegenstelling regiecontract

aansprakelijkheidsverklaring : producentengedrag - schriftelijke verklaring van de moedervennootschap dat zij zich hoofdelijk aansprakelijk stelt voor de schulden die voortvloeien uit door de dochtervennootschap verrichte rechtshandelingen.

aansprakelijkheidsverzekering Eng.: third party insurance : financiële zaken - verzekering die bepaalde gevolgen van aansprakelijkheid tegenover derden dekt. Bijv. beroepsaansprakelijkheidsverzekering.

aantal schadevrije jaren : financiële zaken consumenten en producenten - de jaren waarin een motorvoertuig zonder schade aan anderen (w.a.) of zichzelf (casco) is verzekerd gebleven.

aanvullend pensioen Eng.: supplementary pension : algemeen overheid - Extra pensioenuitkeringen bovenop de voor iedereen geldende AOW-uitkering. In Nederland bestaat het pensioen uit drie onderdelen. Ten eerste het collectieve ouderdomspensioen van de overheid via de Algemene Ouderdomswet (AOW). Het tweede onderdeel is de collectieve arbeidsgerelateerde pensioenopbouw. Dit zijn pensioenrechten opgebouwd via de werkgever(s). Werkgever en werknemer dragen hiervoor premies af aan een bedrijfs- of bedrijfstak gerelateerd pensioenfonds (zoals bijv het ABP). Onder het derde onderdeel vallen individuele producten van verzekeraars. Zie ook: niet gelijk aan eindloonregeling niet gelijk aan middenlonnregeling

aanvullende uitkering Eng.: supplementary allowance : algemeen overheid - Meestal wordt hierbij gedoeld op de ~ die als aanvulling op de wet op de bijstand geldt. Een ~ kan aangevraagd worden indien bijv. langduriger oip een minimumniveau geleefd wordt, in geval van bijzondere uitgaven of kosten, of bijvoorbeeld als aanvulling op een te laag eigen inkomen.

aanzuigeffect : arbeidsmarkt - Lett: Het verschijnsel dat er van iets of iemand een wervende werking uitgaat, dat mensen aantrekt.
Meestal (in examen havo/vwo) wordt gedoeld op een aanzuigende werking van de arbeidsmarkt als geheel. Als lonen stijgen en de werkloosheid neemt af, dan stromen nieuwe mensen toe, die zich eerst niet aanboden op de arbeidsmarkt vanwege te weinig perspectief. Ook vanuit het buitenland kan er toestroom ontstaan.
Het ~ kan ook betrekking hebben op een (deel)markt van de (arbeids)markt. Als op zo'n (deel)markt veel vraag is, en een hoge prijs wordt betaald, gaat daar een aanzuigende werking vanuit naar andere (deel) markten.
Bijv: als er door overheidsmaatregelen meer politiemensen nodig zijn, zal daar een aanzuigende werking vanuit gaan naar andere deelmarkten, en ook naar het buitenland.
Het ~ beperkt zich niet tot de arbeidsmarkt: als bijv. een nieuwe snelweg in gebruik genomen wordt, zal autoverkeer hiernaartoe stromen, van andere snelwegen (waar files stonden), maar ook van treinreizigers die nu een beter alternatief zien. Zie ook: tegenstelling ontmoedigingseffect

aard van het product Eng.: nature of de product : consumenten en producenten - betreft of het goed homogeen of heterogeen is, of de mate van homogeniteit (of heterogeniteit).

ABC-akten : financiële zaken - verkoopovereenkomsten waarbij een zaak wordt verkocht van A aan B en aansluitend wordt doorverkocht aan C. A levert echter rechtstreeks aan C. Bijv. De gemeente verkoopt grond aan een bouwer, en deze verkoopt één kavel weer aan een particulier. De gemeente draagt de eigendom rechtstreeks over aan de particulier.

absolute armoede : internationaal - is een situatie dat men nauwelijks meer in staat is om te leven. Men bevindt zich rondom het fysieke bestaansminimum. Primaire levensbehoeften als water, voeding en een plaats om te slapen zijn slechts in geringe mate aanwezig. Zie ook: niet gelijk aan relatieve armoede

abstract kapitaal : nationaal inkomen, nationale rekeningen - de geldswaarde van alle kapitaalgoederen (machines en productiemiddelen) in een bedrijf of in een land, waardoor al deze kapitaalgoederen, alsook ~ in een geldvorm, bij elkaar opgeteld wordt. Zie ook: niet gelijk aan concreet kapitaal

abstracte markt : markten en prijzen - Het krachtenspel van vraag en aanbod, waarbij beiden elkaar wederzijds beïnvloeden, en er uiteindelijk een prijs tot stand komt.
Bijv de huizenmarkt, de energiemarkt, de markt voor computerspelletjes. Maar ook de arbeidsmarkt, de valutamarkt, de aandelenmarkt.
Kenmerkend voor een abstracte markt is dat er geen specifiek adres of plaats aangewezen kan worden.(ook geen IP-adres). Zie ook: tegenstelling concrete markt

AbvaKabo : arbeidsmarkt / productie / inkomensverdeling - fnv-bond van ambtenaren en van overheidspersoneel (onderwijs, gezondheidszorg, welzijnswerk en sociale werkvoorzieningen).
De ~ , een vereniging, ontstond in 1982 als een fusie tussen de Algemene Bond van Ambtenaren en de Katholieke Bond Overheidspersoneel. Als verreweg grootste vakbond in het land heeft de ~ een positoe in het afsluiten van cao's en deelname in ondernemingsraden.

accellerator : macroeconomie - versterker van economische groei door toegenomen verwachtingen door bedrijven.
Wordt vaak verwart, gecombineerd met het mutipliereffect. Het ~ effect wordt veroorzaakt doordat een toename van de consumptie leidt tot hogere verwachtingen in (verdere)expansie, wat extra investeringen uitlokt. Deze investeringen voor deze bedrijven zijn weer extra vraag voor leveranciers van (machine)bouw, waardoor weer een spiraal omhoog ontstaat. Het ~ effect kan ook negatief werken, evnals het multipliereffect. Zie ook: nadere verklaring multiplerieffect onderdeel conjunctuurgolf

acceptatie van een hypotheekofferte Eng.: acceptance of a morgage bid : financiële zaken - het akkoord gaan met de offerte, meestal door ondertekening ervan. Hierdoor komt een overeenkomst van geldlening tot stand. Bij de meeste hypotheekverstrekkers kan een eenmaal geaccepteerde offerte nog kosteloos worden beëindigd (geannuleerd). Dit kan alleen in de periode vóór het ondertekenen van de hypotheekakte bij de notaris. Soms wordt er bij de annulering van een hypotheekofferte een boete berekend.

acceptatieplicht : groei en conjunctuur, consumenten en producenten - 1. wettelijke plicht van scholen om leerlingen onafhankelijk van afkomst en religie aan te nemen. De problematiek speelt ook bij het aannemen van vmbo-t leerlingen die zich voor havo-4 aanmelden. (actueel)
2. wettelijke plicht van zorgverzekeraars om iedereen die zich aanmeldt te accepteren, en tegen dezelfde voorwaarden, ongeacht geslacht, leeftijd of gezondheid. De ~ geldt om te voorkomen dat verzekeraars hun verzekerden uitkiezen, en alleen de mensen met weinig risico's willen verzekeren (de zgn 'adverse selection'). Zie ook: tegenstelling adverse selction

access provider : consumenten en producenten - Engels: bedrijf dat aan zijn klanten toegang biedt tot het Internet. Bijv. XS4all is een bekende ~.

accijns Eng.: excise : algemeen overheid - Soort belasting op bepaalde goederen waarvan de overheid het gebruik wil ontmoedigen, zoals motorbrandstoffen(benzine, diesel), alcoholhoudende dranken, tabaksproducten. De accijns wordt geheven per hoeveelheid (bijv per liter), daar waar de btw een percentage van de kostprijs is.
~en zijn ook een belangrijke inkomstenbron van de overheid: 10,5 miljard aan inkomsten per jaar, waarvan 4 miljard uit benzine, 3 miljard uit andere brandstoffen, 2,3 miljard uit tabak en 1 miljard uit alcoholische dranken. Zie ook: onderdeel BTW

accountancy : financiële zaken - Engels: vakgebied van accountants. Zij onderzoeken jaarrekeningen, stellen jaarstukken op en geven financieel en fiscaal advies. Accountants kunnen zich ten behoeve van de rechtshandhaving ook bezighouden met het verzamelen, controleren en analyseren van en het rapporteren over gegevens in bijv. fraudezaken.

accountant Eng.: certified public accountantauditor : financiële zaken - iemand die beroepsmatig jaarrekeningen opstelt en controleert, verantwoordingen onderzoekt, en advies geeft op financieel en fiscaal gebied.

accountantskantoren Eng.: audit firm : financiële zaken - kantoren die zich bezighouden met het onderzoek van jaarrekeningen, de opstelling van jaarstukken en het verschaffen van financieel en fiscaal advies.

accountantsonderzoek Eng.: audit : financiële zaken - onderzoek naar de getrouwheid, duidelijkheid en stelselmatigheid van de jaarrekening van een rechtspersoon, verricht door een registeraccountant of Accountant-administratieconsulent.

accountantsverklaring Eng.: auditor's report : financiële zaken - schriftelijke verklaring van een accountant of -kantoor bij een overzicht van financiële informatie (bijv een jaarrekening). De accountant is gebonden aan richtlijnen van de overkoeplende organisatie zoasl de Nivra of de NOvAA. Een ~ is verplicht bij verslagen van grote en middelgrote ondernemingen, en werkt als een soort kwaliteitskeurmerk van deze verslagen.

accreditatie / accrediteren / geaccrediteerd : groei en conjunctuur, consumenten en producenten - een officieel stempel van goedkeuring aan iets of iemand verlenen.
Het officieel erkennen dat een instelling (of ook:persoon) voldoet aan maatstaven waardoor deze in aanmerking komt voor het lidmaatschap van een vereniging of genootschap van soortgelijke instellingen.

achtergestelde lening Eng.: subordinated loan : financiële zaken - lening waarbij in geval van faillissement de kapitaalverstrekker zijn kapitaal pas terugkrijgt nadat de concurrente (dwz 'gewone') schuldeisers zijn uitbetaald.
Een ~ kan er voor zorgen dat een onderneming extra aantrekkelijk wordt om in te investeren voor verstrekkers van gewone leningen, zoals banken; de ~ zal de eerste klap opvangen. De ~ komt daarmee een stapje in de richting van aandelen: er geldt vaak een iets hoger rendement, maar met een hoger risico.
Verstrekkers van ~ zijn vaak de moederonderneming, of de (gemeentelijke) overheid, die hiermee eigenlijk een soort subsidie geeft. Zij doet dit omdat de onderneming van nut acht, en deze elders niet gemakkelijk een lening zou kunnen krijgen.

achterwaartse integratie Eng.: backward integration : consumenten en producenten - een activiteit aan het productieproces toevoegen, welke meer stroomopwaarts ligt. Daardoor wordt een grondstof, onderdeel of halffabrikaat niet meer ingekocht, maar nu zelf geproduceerd.
Ht is een vorm van vertical integratie in de bedrijfskolom, welke hierdoor korter wordt. (er verdwijnt er een markt).

acquisitie Eng.: take-over : financiële zaken, consumenten en producenten - (Engels, to acquire = verkrijgen/verwerven).
1. het verwerven van een nieuwe klantenkring
2.het overnemen van een bedrijf door de aandelen hiervan op te kopen.

ACS-landen Eng.: ACP-countries : internationaal - Groep van 78 landen, voormalige Europese koloniën, in Afrika, het Caraïbisch gebied en de Stille Oceaan, waarmee de Europese Unie door de overeenkomsten van Lomé commerciële en economische samenwerking heeft afgesproken. De samenwerking heeft met name betrekking op landbouwproducten die geen directe concurrenten vormen voor de EU. Deze mogen vrij van invoerrechten of invoerquota ingevoerd worden.
Via de Europese Investeringsbank worden tal van leningen en schenkingen verstrekt.
De meest recente overeenkomsten richten zich ook op bevordering democratie, rechten voor vrouwen en milieubescherming.

actieve kas : geld, geldschepping - geld dat wordt aangehouden omdat de ontvangsten en uitgaven niet samenvallen. Dit wordt vanwege het transactiemotief aangehouden. De hoogte van de ~ is afhankelijk van het (nationaal) inkomen en de rente. Zie ook: tegenstelling inactieve kas

activa Eng.: assets : financiële zaken - Bezittingen van een onderneming op een boekhoudkundige balans. Zie ook: tegenstelling passiva

activerend arbeidsmarktbeleid : algemeen overheid - Beleid van de overheid om de arbeidsparticipatie te verhogen en de werkloosheid te bestrijden. Te denken valt aan training- en scholingsprgramma's, werkgelegenheid via de overheid, subsidies op werk, jongerenprogramma's, reïntegratieprojecten etc.
In een onderzoek van de VU blijkt ~ , met een jaarlijkse uitgavenpot van 1,3 miljard euro, nauwelijks effectief.

actuarieel zuivere premie : algemeen overheid - De kostprijs van een verzekeraar, de (netto) premie waarbij som van de toekomstige premieontvangsten gelijk zijn aan de toekomstige uitkeringen krachtens deze verzekering, rekening houdend met de kans op schade. Zowel de ontvangsten als de (mogelijke) uitkeringen moeten via een rekenrente worden terugberekend naar het heden. ('contante waarde' )
De ~ kan daarna nog, net als 'normale' producten worden verhoogd met een opslag voor kosten en winstmarges.

actuaris Eng.: actuary : financiële zaken - Verzekeringswiskundige; bepaalt de kans dat bepaalde verzekerbare risico's zich voordoen en berekent de financiële consequenties daarvan.

administratiekantoor Eng.: trust office : financiële zaken - Stichting die de aandelen van een vennootschap beheert en aandeelcertificaten kan uitdelen; kantoor dat aandelen en obligaties koopt en daartegenover aan het publiek certificaten van die effecten uitgeeft. Het stemrecht op de aandelen blijft bij het ~. Zie ook: onderdeel certificaten van aandelen onderdeel certificering van aandelen

adviesprijs / adviesprijzen Eng.: manufacturer's recommended price (MRP) : markten en prijzen - De door de fabrikant voorgestelde verkoopprijs. De verkoper is in dit geval een andere organisatie dan de fabrikant, maar de macht van de laatste sijpelt door via bepaalde voorwaarden. De fabrikant wil hiermee een te grote concurrentie op zijn product voorkomen. Adviesprijzen komen derhalve met name voor in sectoren met relatief weinig leveranciers, maar met een groot aantal verkopers
Een fabrikant kan in beginsel niet zijn wil opleggen, prijsbinding is in Nederland niet toegestaan. Wel kan het 'advies' met aanvullende maatregelen dusdanig dwingend zijn, dat in de praktijk niemand hiervan afwijkt.
De benzinemarkt, de rijwiel- en autohandel, zijn voorbeelden waar gewerkt wordt met adviesprijzen.
De NMa houdt toezicht op kartelvorming, ook het toezicht op adviesprijzen behoort hiertoe. Zie ook: onderdeel verticale prijsbinding nadere verklaring Nmanet.nl

AEX-index Eng.: AEX-index : financiële zaken - Amsterdam Exchanges index, een gewogen gemiddelde van de 25 belangrijkste Nederlandse aandelen. Hiermee kan in één oogopslag worden gezien hoe de aandelen van een land het gemiddeld doen. De hoogte van de ~ wordt per dag honderden malen bijgesteld, omdat de prijzen per aandeel constant fluctueren. Als wegingsfactor wordt de beurswaarde genomen. Dit is het aantal vrij verhandelbare aandelen maal de koers van die aandelen. (Dit systeem verving in sept 2010 het oude 'mandjessysteem').
Op dit moment hebben Koninklijke Olie (Shell) met 17%, Unilever met 12 % en ING met 10 % het grootste ewicht in de AEX. (actueel)
De plaatsen 26 tot en met 50 worden ingenomen door aandelen die samen de MIDKAP-index vormen.

afdrachtkorting : algemeen overheid - korting op de door de werkgever af te dragen loonbelasting/premie volksverzekering.
Deze loonkostensubsidies zijn er in diverse vormen, bijvoorbeeld op reïntegratie gehandicapten, lage lonen, langdurig werklozen, kinderopvang, etc.
Nauw hieraan verbonden zijn de kortingen op de door de werkgever verschuldigde premies werknemersverzekeringen (de premiekortingen). Zie ook: niet gelijk aan premiekortingen onderdeel specifieke afdrachtkorting (SPAK)

afgeleide productiefactor : grondbegrip - is kapitaal. Dit is oorspronkelijk niet aanwezig en moet dus eerst gemaakt worden met de oorspronkelijke productiefactoren natuur en arbeid, en met behulp van de reeds eerder geproduceerde kapitaalgoederen. Het produceren met en van kapitaalgoederen wordt omwegproductie genoemd.

afhankelijke beroepsbevolking : groei en conjunctuur - Het deel van de totale beroepsbevolking dat in loondienst werkt. Zie ook: nadere verklaring beroepsbevolking

afkoopwaarde Eng.: cash-in valuesurrendervalue : financiële zaken - bedrag dat wordt uitgekeerd bij vroegtijdige beëndiging van een (levens)verzekering. Zie ook: onderdeel afkopen levensverzekering

afkopen levensverzekering Eng.: to surrender a (life insurance) policy : financiële zaken - Het beëindiging van de levensverzekering waarbij het recht op een uitkering wordt afgekocht. Zie ook: onderdeel afkoopwaarde

afnamecontract : financiële zaken, consumenten en producenten - overeenkomst waarbij de ene partij zich verbindt om binnen zekere tijd een bepaalde hoeveelheid goederen tegen een bepaalde prijs af te nemen, waarbij de andere partij zich verplicht die goederen tegen die prijs te leveren.
~ komt men vaak in de horeca tegen, waar de horecaondernemer verpicht is gedurende langere tijd drank van één specifiek merk of leverancier af te nemen.

afnemende meeropbrengsten / afnemende meerproductie Eng.: decreasing returns to scale : consumenten en producenten - Hiervan is sprake wanneer het vergroten van één productiefactor (bijv arbeid) weliswaar meer output oplevert, maar in relatief steeds geringere mate
Bijv. de output van een productieproces is 100, met twee arbeiders. Een derde arbeider toevoegen verhoogt de productie tot140, een vierde arbeider zou nog wel iets toevoegen, maar slechts tot bijv 160.
Er is nog wel sprake van meeropbrengsten (de extra arbeiders zorgen voor totaal meer output), maar deze meeropbrengsten worden wel steeds minder per arbeider.
De wet van de ~ is een ervaringsregel. 	afnemende meeropbrengst	afnemende meeropbrengst - Zie ook: onderdeel elasticiteit toenemende meeropbrengsten toenemende meerproductie isoquant

afroepcontract Eng.: work on call contract : arbeidsmarkt / consumenten en producenten - 1. dienstverband waarbij de werkgever de werknemer kan oproepen voor ongeregelde diensten, dus alleen indien nodig.
De diensten kunnen in onderling overleg tussen werkgever en werknemer worden geregeld. Vaak gaat een ~ gepaard met een nul-urencontract.
2. Naast arbeid is het ook mogelijk dat een ~ wordt afgesproeken bij de levering van goederen. Via een raamovereenkomst worden vooraf zaken als prijzen en leveringsvoorwaarden afgesproken, maar de werkelijke bestelling wordt pas indien noodzakelijk gedaan. Bijv bij grondstoffen die wekelijks aangevuld moeten worden. Zie ook: nadere verklaring nulurencontract

afroompolitiek Eng.: skimming policy : markten en prijzen - is een commercieel beleid waarbij de ondernemer voor (meestal) een nieuw product een relatief hoge prijs vraagt. Alleen een kleine groep consumptiepioniers kan die prijs betalen. Na verloop van tijd wordt de prijs geleidelijk lager, zodat ook andere consumenten het product gaan kopen. De afroompolitiek is voor de ondernemer voordelig omdat aanvankelijk de productiecapaciteit van het nieuwe product beperkt is en ook geleidelijk kan worden uitgebreid. Via de afroompolitiek wordt in feite door de ondernemer een groter deel van het consumentensurplus binnengehaald (afgeroomd). Zie ook: onderdeel consumentensurplus